Κεντρική φωτογραφία: Ν.Α.

Από τις αγορές ακινήτων και τις μεγάλες επενδύσεις μέχρι τον τουρισμό και τη συνεργασία σε στρατηγικούς τομείς, το διεθνές δίκτυο καταγράφει στοιχεία, μαρτυρίες και προβληματισμούς για το οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα του Ισραήλ στην Κύπρο, θέτοντας ερωτήματα για τις μακροπρόθεσμες συνέπειές του.

Με δύο εκτενή ρεπορτάζ, που δημοσιεύτηκαν στις 16 και 25 Οκτωβρίου, το Al Jazeera επιχειρεί να χαρτογραφήσει την οικονομική, κοινωνική και πολιτική επιρροή του Ισραήλ στην Κύπρο. Ο δημοσιογράφος Nils Adler συνδυάζει επίσημα στατιστικά στοιχεία, συγκεκριμένα παραδείγματα επενδύσεων και μαρτυρίες κατοίκων, αναδεικνύοντας τόσο τη στενότερη συνεργασία των δύο χωρών όσο και τις ανησυχίες που αυτή προκαλεί σε μέρος της κυπριακής κοινωνίας.

Ένα από τα πρώτα στοιχεία που ξεχωρίζουν είναι η σημαντική αύξηση του ισραηλινού τουρισμού. Σύμφωνα με στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας που επικαλείται το Al Jazeera, το 2025 πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 600.000 τουριστικά ταξίδια από το Ισραήλ προς την Κύπρο, αριθμός υπερδιπλάσιος σε σχέση με το 2022. Τον Αύγουστο του 2026, σχεδόν ένας στους τέσσερις τουρίστες που έφτασαν στο νησί προερχόταν από το Ισραήλ. Παράλληλα, η ισραηλινή πρεσβεία εκτιμά ότι 15.000 έως 20.000 Ισραηλινοί θεωρούν πλέον την Κύπρο τόπο κατοικίας τους, αριθμός σημαντικά μεγαλύτερος από εκείνον που είχε καταγραφεί στην απογραφή του 2021.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αγορά ακινήτων. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών που παρουσιάζει το δίκτυο, κατά το δωδεκάμηνο έως τον Σεπτέμβριο του 2025 καταγράφηκαν 850 αγορές ακινήτων από Ισραηλινούς στην επαρχία Λάρνακας, περισσότερες από οποιαδήποτε άλλη ξένη εθνικότητα. Το ρεπορτάζ αναφέρεται επίσης σε μεγάλες οικιστικές και τουριστικές αναπτύξεις στην περιοχή Λιβαδιών - Πύλας, καθώς και σε σχεδιαζόμενο οικιστικό συγκρότημα στη Δρομολαξιά - Μενεού, το οποίο περιλαμβάνει κατοικίες, νηπιαγωγείο, πισίνες και ιδιωτικό πάρκο.

Αυτές οι εξελίξεις έχουν τροφοδοτήσει τη συζήτηση για τη δημιουργία των λεγόμενων gated communities, δηλαδή οικιστικών συγκροτημάτων με ελεγχόμενη πρόσβαση. Κάτοικοι και πολιτικά πρόσωπα που μίλησαν στο Al Jazeera εκφράζουν φόβους ότι η συγκέντρωση ακινήτων σε συγκεκριμένες περιοχές ενδέχεται να οδηγήσει σε κοινωνικό διαχωρισμό ή σε σταδιακό αποκλεισμό των ντόπιων από την αγορά κατοικίας. Το ίδιο το δίκτυο, ωστόσο, διευκρινίζει ότι δεν υπάρχει επίσημη καταγραφή τέτοιων συγκροτημάτων, ενώ η ταυτότητα των τελικών ιδιοκτητών δεν είναι πάντοτε γνωστή όταν οι αγορές πραγματοποιούνται μέσω κυπριακών εταιρειών.

Στην έρευνα περιλαμβάνεται και η περίπτωση της Τρόζενας, ενός σχεδόν εγκαταλελειμμένου χωριού στην επαρχία Λεμεσού, όπου επιχειρηματίας με ισραηλινή και ουγγρική υπηκοότητα φέρεται να έχει αγοράσει μεγάλο μέρος του χωριού και γειτονικών εκτάσεων. Το Al Jazeera βασίζεται σε προηγούμενη δημοσιογραφική έρευνα, επισημαίνοντας ότι δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα το σύνολο των σχετικών ισχυρισμών.

Πέρα από τη γη και τα ακίνητα, το διεθνές δίκτυο εξετάζει την παρουσία ισραηλινών επιχειρήσεων σε κρίσιμους τομείς της κυπριακής οικονομίας. Επικαλούμενο στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, αναφέρει ότι το καταγεγραμμένο απόθεμα επενδύσεων από το Ισραήλ στην Κύπρο αυξήθηκε περισσότερο από έξι φορές μεταξύ 2017 και 2024, φτάνοντας τα 5,1 δισεκατομμύρια ευρώ. Ξεχωρίζει τη συμμετοχή της κρατικής ισραηλινής εταιρείας Mekorot σε μονάδες αφαλάτωσης, την παρουσία του ιατρικού ομίλου Hadassah στη Λεμεσό, το ποσοστό 30% της NewMed Energy στο κοίτασμα φυσικού αερίου «Αφροδίτη», καθώς και την προμήθεια του ισραηλινού αντιαεροπορικού συστήματος Barak MX.

Η αυξανόμενη συνεργασία των δύο κρατών αποτυπώνεται και στο πολιτικό επίπεδο. Το Al Jazeera αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην εμφάνιση ισραηλινής προεκλογικής αφίσας κοντά στο αεροδρόμιο Λάρνακας, ενόψει των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ, καθώς και στη δημιουργία ομάδας έξι Κυπρίων βουλευτών με στόχο την ενίσχυση των σχέσεων με το Ισραήλ. Για ορισμένους από τους συνομιλητές του δικτύου, τα γεγονότα αυτά ενισχύουν τους προβληματισμούς για την αυξανόμενη ισραηλινή επιρροή. Από την άλλη, η κυπριακή κυβέρνηση αντιμετωπίζει τη συνεργασία με το Ισραήλ ως σημαντικό στοιχείο της περιφερειακής ασφάλειας και της οικονομικής ανάπτυξης.

Η συζήτηση έχει προκαλέσει και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, έχει εκφράσει ανησυχίες για τη συγκέντρωση ακινήτων και τη δημιουργία κλειστών κοινοτήτων, ενώ ο πρώην πρέσβης του Ισραήλ στην Κύπρο, Ορέν Ανόλικ, είχε επικρίνει τις συγκεκριμένες τοποθετήσεις, υποστηρίζοντας ότι στοχοποιούν την εβραϊκή κοινότητα. Η ακαδημαϊκός Νάσια Χατζηγεωργίου, που μίλησε στο Al Jazeera, επισημαίνει ότι ορισμένοι ισχυρισμοί για αποκλεισμένες περιοχές ενδέχεται να είναι υπερβολικοί, τονίζοντας ωστόσο ότι οποιαδήποτε πρακτική αποκλεισμού αγοραστών βάσει εθνικότητας θα δημιουργούσε σοβαρά ζητήματα διακρίσεων.

Παρά τους προβληματισμούς που καταγράφονται, η έρευνα δεν αποδεικνύει την ύπαρξη οργανωμένου σχεδίου ισραηλινού εποικισμού της Κύπρου. Αυτό που τεκμηριώνει είναι η σημαντική αύξηση της ισραηλινής οικονομικής παρουσίας, η επέκταση επενδύσεων σε στρατηγικούς τομείς και η ανάπτυξη κοινοτήτων που φαίνεται να αποκτούν ολοένα πιο μόνιμο χαρακτήρα. Οι φόβοι περί εποικισμού αποτελούν εκτιμήσεις και ανησυχίες συγκεκριμένων προσώπων που φιλοξενούνται στο ρεπορτάζ και όχι αποδεδειγμένο συμπέρασμα.

Σε μια χώρα όπου η γη, η κατοικία και ο εκτοπισμός παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητα ζητήματα εξαιτίας της τουρκικής εισβολής και της συνεχιζόμενης κατοχής, η συζήτηση αποκτά αναπόφευκτα μεγαλύτερο βάρος. Το ουσιαστικό ερώτημα που αφήνει ανοιχτό η έρευνα είναι πώς μπορεί η Κύπρος να αξιοποιεί τις ξένες επενδύσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διαφάνεια, την ισότιμη πρόσβαση στη στέγαση και την προστασία του δημόσιου συμφέροντος.