Μπορεί ένας άνθρωπος που πέθανε πριν από περισσότερα από 5.300 χρόνια να βοηθήσει τους επιστήμονες να φτιάξουν ψωμί; Η απάντηση είναι ναι, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Microbiome και αφορά τον περίφημο Ότσι, τον «Άνθρωπο των Πάγων».

Ο Ότσι θεωρείται μία από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 20ού αιώνα. Η μουμιοποιημένη σορός του βρέθηκε το 1991 στις Άλπεις, κοντά στα σύνορα Ιταλίας και Αυστρίας, όταν δύο Γερμανοί πεζοπόροι εντόπισαν το σώμα του να προεξέχει από τον πάγο. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι έζησε περίπου το 3300 π.Χ. και σκοτώθηκε από ένα βέλος που τον χτύπησε στην πλάτη.

Χάρη στις εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες, το σώμα του διατηρήθηκε σε εντυπωσιακή κατάσταση για χιλιάδες χρόνια, προσφέροντας στους ερευνητές ένα μοναδικό παράθυρο στην καθημερινότητα των ανθρώπων της Εποχής του Χαλκού.

Η νέα έρευνα αποκάλυψε κάτι απρόσμενο: στο σώμα του Ότσι εξακολουθούν να υπάρχουν μικροοργανισμοί που παραμένουν ενεργοί. Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχώρισαν τέσσερα είδη ζυμομυκήτων που επιβιώνουν σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν και εντοπίστηκαν στο έντερο, το δέρμα και το νερό που προέκυψε από τη μερική απόψυξη της μούμιας.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι συγκεκριμένοι ζυμομύκητες εγκαταστάθηκαν στο σώμα του λίγο μετά τον θάνατό του και τον «συνόδευσαν» για χιλιάδες χρόνια μέσα στον πάγο. Όπως δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, Μοχάμεντ Σαρχάν, οι οργανισμοί αυτοί όχι μόνο επιβιώνουν αλλά εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στο περιβάλλον τους.

Η ανακάλυψη οδήγησε τους ερευνητές σε ένα ασυνήθιστο πείραμα. Αφού καλλιέργησαν τους ζυμομύκητες σε εργαστηριακές συνθήκες, επιχείρησαν να τους χρησιμοποιήσουν για την παρασκευή προζυμένιου ψωμιού. Οι πρώτες προσπάθειες απέτυχαν, όμως ύστερα από τρεις μήνες πειραματισμών κατάφεραν να δημιουργήσουν, όπως περιέγραψαν, «ένα πολύ, πολύ καλό προζύμι».

Οι ερευνητές αστειεύτηκαν μάλιστα ότι η παραγωγή μπίρας από τους ίδιους μικροοργανισμούς βρίσκεται ήδη στη λίστα των επόμενων πειραμάτων τους.

Πέρα όμως από το ψωμί, η έρευνα έχει και σημαντικότερες προεκτάσεις. Οι συγκεκριμένοι ζυμομύκητες φαίνεται ότι μπορούν να διασπούν τη φαινόλη, μια χημική ουσία που χρησιμοποιήθηκε παλαιότερα για τη συντήρηση της μούμιας. Η ιδιότητα αυτή θα μπορούσε στο μέλλον να αξιοποιηθεί για τον καθαρισμό μολυσμένων περιβαλλόντων.

Η μελέτη αποκάλυψε επίσης ότι το μικροβίωμα του Ότσι περιέχει βακτήρια που έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από τους σύγχρονους ανθρώπους. Παρόμοιοι μικροοργανισμοί έχουν βρεθεί μόνο σε απομονωμένες φυλές της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής, καθώς και σε απολιθωμένα ανθρώπινα περιττώματα ηλικίας 3.000 ετών που ανακαλύφθηκαν σε αλατωρυχείο της Αυστρίας.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ο Ότσι δεν αποτελεί απλώς μια «παγωμένη χρονοκάψουλα» του παρελθόντος, αλλά ένα πολύπλοκο οικοσύστημα όπου συναντώνται μικρόβια ηλικίας χιλιάδων ετών με οργανισμούς που εγκαταστάθηκαν στο σώμα του τις τελευταίες δεκαετίες. Και αυτό ίσως είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ιστορίας του ανθρώπου που συνεχίζει να προσφέρει νέα μυστικά περισσότερο από πέντε χιλιετίες μετά τον θάνατό του.


ΠΗΓΗ