Κάθε μήνα, σχεδόν με ακρίβεια, η περίοδος φέρνει μαζί της κράμπες και, αμέσως μετά, την έντονη ανάγκη για τουαλέτα.

Αν σου ακούγεται γνώριμο, δεν είσαι η μόνη. Σύμφωνα με μία μελέτη, το 73% των υγιών γυναικών πριν από την εμμηνόπαυση ανέφερε ότι εμφάνισε τουλάχιστον ένα σημαντικό γαστρεντερικό σύμπτωμα τις ημέρες πριν ή κατά τη διάρκεια της περιόδου. Τα συχνότερα προβλήματα ήταν ο κοιλιακός πόνος και η διάρροια, ενώ αρκετές γυναίκες ανέφεραν επίσης ναυτία και δυσκοιλιότητα.

Η έμμηνος ρύση και οι ενοχλήσεις από το πεπτικό συχνά εμφανίζονται ταυτόχρονα. «Αν ρωτήσεις τις γυναίκες για τη λεγόμενη "διάρροια της περιόδου", θα σου πουν ότι βιώνουν ταυτόχρονα τις κράμπες της περιόδου και τις κράμπες από το έντερο», δήλωσε στον Guardian η Taylor Judkins, ερευνήτρια διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, η οποία μελετά το φαινόμενο εδώ και περισσότερα από δέκα χρόνια.

Τα γαστρεντερικά συμπτώματα που σχετίζονται με την περίοδο είναι τόσο συχνά, ώστε έχουν αποκτήσει ακόμη και τη δική τους ονομασία (“period poops”). Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα δεν έχει προχωρήσει με τον ίδιο ρυθμό. Η Taylor Judkins γνωρίζει το φαινόμενο και από προσωπική εμπειρία. Όταν, ως φοιτήτρια, αναζήτησε επιστημονικές μελέτες για το θέμα, βρήκε ελάχιστες. Δέκα χρόνια αργότερα, όπως λέει, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα.

Γιατί συμβαίνει η «διάρροια της περιόδου»;

Η διαδικασία ξεκινά από τη μήτρα. Λίγο πριν από την περίοδο, τα επίπεδα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης μειώνονται απότομα. Αυτό αποτελεί το σήμα για τον οργανισμό να αρχίσει να διασπά το ενδομήτριο, το οποίο αποβάλλεται από την πρώτη ημέρα της περιόδου.

Την ίδια στιγμή, τα κύτταρα της μήτρας αρχίζουν να παράγουν ουσίες που μοιάζουν με ορμόνες και ονομάζονται προσταγλανδίνες. Οι ουσίες αυτές προκαλούν συσπάσεις στους λείους μυς, οι οποίοι βρίσκονται τόσο στη μήτρα όσο και στο πεπτικό σύστημα, μεταξύ άλλων οργάνων.

Το τι ακριβώς συμβαίνει στη συνέχεια δεν είναι πλήρως ξεκαθαρισμένο. Η επικρατέστερη θεωρία, σύμφωνα με την Judkins, είναι ότι ένα μέρος των προσταγλανδινών περνά από τη μήτρα στην κυκλοφορία του αίματος προκαλώντας αντίστοιχες συσπάσεις στο γειτονικό έντερο. Αυτό θα μπορούσε να εξηγεί γιατί πολλές γυναίκες εμφανίζουν εντερικές κράμπες και διάρροια παράλληλα με τους πόνους της περιόδου, ιδιαίτερα κατά τις πρώτες μία ή δύο ημέρες.

Μια δεύτερη θεωρία αφορά το πνευμονογαστρικό νεύρο (vagus nerve), το οποίο μεταφέρει σήματα μεταξύ του εγκεφάλου και του εντέρου. Το νεύρο αυτό είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στο στρες και στη φλεγμονή. Όταν ενεργοποιείται, αυξάνει την έκκριση υγρών στο έντερο και ενισχύει τις συσπάσεις των μυών του, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε διάρροια. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλοί άνθρωποι εμφανίζουν στομαχικές διαταραχές όταν αγχώνονται. Η Judkins εκτιμά ότι η έμμηνος ρύση ενδέχεται να ενεργοποιεί τον ίδιο μηχανισμό.

Πολλές γυναίκες αναφέρουν επίσης δυσκοιλιότητα μία έως δύο εβδομάδες πριν από την έναρξη της περιόδου, κάτι που πιθανόν να σχετίζεται με τα αυξημένα επίπεδα προγεστερόνης. Ωστόσο, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν είναι ακόμη σαφή ως προς το πόσο συχνό είναι το σύμπτωμα και πότε ακριβώς εμφανίζεται.

Τα άτομα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου συνήθως εμφανίζουν ακόμη εντονότερα συμπτώματα κατά τη διάρκεια της περιόδου, ενώ όσες πάσχουν από ενδομητρίωση αντιμετωπίζουν γενικά περισσότερες γαστρεντερικές ενοχλήσεις. Παρ' όλα αυτά, δεν χρειάζεται να υπάρχει κάποια υποκείμενη πάθηση για να εμφανιστεί η λεγόμενη «διάρροια της περιόδου».

«Είναι πολύ συχνό φαινόμενο και κάποιοι θα πουν ότι είναι φυσιολογικό», σημειώνει η Judkins. «Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδέχεσαι μια τόσο σημαντική επιδείνωση της ποιότητας ζωής σου».

Μπορεί να μειωθούν τα συμπτώματα;

Υπάρχουν ορισμένες επιλογές, όμως καμία δεν αποτελεί οριστική λύση.

Η Judkins και η ερευνητική της ομάδα πραγματοποίησαν τη μοναδική μέχρι σήμερα τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη που εξέτασε την επίδραση των προβιοτικών στα γαστρεντερικά συμπτώματα της περιόδου. Τα προβιοτικά φάνηκαν να βελτιώνουν τη δυσπεψία, όχι όμως και τη διάρροια – το σύμπτωμα που οι περισσότερες γυναίκες επιθυμούν κυρίως να αντιμετωπίσουν.

Ορισμένοι ειδικοί προτείνουν τη χρήση αντισυλληπτικών χαπιών, βασιζόμενοι σε μια θεωρητική εξήγηση: τα αντισυλληπτικά μειώνουν την ποσότητα του ενδομητρίου που παράγει ο οργανισμός, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μικρότερη παραγωγή προσταγλανδινών όταν αυτό αποβάλλεται κατά την περίοδο. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ισχυρές επιστημονικές ενδείξεις ότι μειώνουν τα γαστρεντερικά συμπτώματα. Μάλιστα, μία από τις μελέτες της Judkins, στην οποία συμμετείχαν αποκλειστικά γυναίκες που λάμβαναν αντισυλληπτικά, έδειξε ότι και αυτές εμφάνιζαν τα ίδια προβλήματα.

Τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα, όπως η ιβουπροφαίνη και η ναπροξένη, μειώνουν την παραγωγή προσταγλανδινών και μπορούν να ανακουφίσουν τόσο τις κράμπες της μήτρας όσο και τις κράμπες του εντέρου. Ωστόσο, έχουν και ένα σημαντικό μειονέκτημα: μπορεί να ερεθίσουν τον βλεννογόνο του εντέρου και να προκαλέσουν διάρροια. Επιπλέον, σε άτομα με νόσο του Crohn ή ελκώδη κολίτιδα ενδέχεται να επιδεινώσουν τα συμπτώματα και, γενικά, συνιστάται να αποφεύγονται.

Προς το παρόν, η διατροφή αποτελεί το πιο πρακτικό σημείο εκκίνησης για τη διαχείριση των συμπτωμάτων. Η Judkins συνιστά επαρκή ενυδάτωση, αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών – από φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και όσπρια – καθώς και περιορισμό των λιπαρών και «comfort» τροφών, οι οποίες συχνά επιδεινώνουν τη διάρροια.

Η σωματική άσκηση φαίνεται επίσης να βοηθά ορισμένες γυναίκες. Αν και τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν είναι ακόμη ιδιαίτερα ισχυρά, πρόκειται για μια παρέμβαση χαμηλού κινδύνου. Αν, ωστόσο, τα συμπτώματα είναι τόσο έντονα ώστε να επηρεάζουν την εργασία, τις κοινωνικές δραστηριότητες ή την καθημερινότητα, οι ειδικοί συνιστούν να συζητηθούν με γιατρό.

Γιατί δεν υπάρχει ακόμη αποτελεσματική λύση;

Η Judkins άρχισε να μελετά τη σχέση περιόδου και εντέρου πριν από περισσότερα από δέκα χρόνια.

«Όταν αναζητάς αυτές τις λέξεις-κλειδιά στις επιστημονικές βάσεις δεδομένων, εμφανίζεται κυρίως το δικό μου όνομα», λέει.

Όπως διευκρινίζει, αυτό δεν αποτελεί λόγο υπερηφάνειας, αλλά ένδειξη ότι η έρευνα γύρω από την έμμηνο ρύση αντιμετωπιζόταν επί χρόνια ως ένα εξειδικευμένο ή δευτερεύον θέμα, αντί ως ένα σημαντικό ζήτημα υγείας που αφορά περίπου τον μισό πληθυσμό.

Όταν ένα θέμα δεν μελετάται επαρκώς, οι επαγγελματίες υγείας είναι λιγότερο πιθανό να το αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά. Παράλληλα, οι ίδιες οι ασθενείς είναι λιγότερο πιθανό να το αναφέρουν, επειδή δεν έχουν λάβει το μήνυμα ότι πρόκειται για κάτι που αξίζει να συζητηθεί ή ότι υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισής του.

Η Judkins ελπίζει ότι αυτό θα αλλάξει. «Η χρηματοδότηση της έρευνας για την υγεία των γυναικών είναι, τελικά, κέρδος για όλους», καταλήγει.

ΠΗΓΗ: Guardian