Σήμερα συμπληρώνονται 25 χρόνια από την 11η Σεπτεμβρίου 2001, όταν η επίθεση στους δίδυμους πύργους της Νέας Υόρκης και στο Πεντάγωνο, άλλαξε για πάντα τον γεωπολιτικό χάρτη και όχι μόνο.

Με αφορμή την επέτειο ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζοχράν Μαμντάνι έδωσε τις προηγούμενες μέρες στη δημοσιότητα δεκάδες χιλιάδες έγγραφα που αποτυπώνουν κατά τον ίδιο «όσα η πόλη γνώριζε σχετικά με την παρουσία τοξικού αέρα» μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

Σύμφωνα με τον τεράστιο όγκο των εγγράφων, λίγο μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου καταγράφονταν ήδη τοξικά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο Μανχάταν, την ώρα που οι Αρχές υποβάθμιζαν δημοσίως τους κινδύνους για την υγεία.

Αμίαντος εντοπίστηκε «σχεδόν παντού» όπου πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι κοντά στο Σημείο Μηδέν, όπου κατέρρευσαν οι πύργοι του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου το 2001, δήλωσε ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζόραν Μαμντάνι.

«Άνθρωποι αρρώστησαν επειδή οι ηγέτες που εμπιστεύονταν τούς είπαν ψέματα και τους διαβεβαίωσαν ότι μπορούσαν να αναπνεύσουν με ασφάλεια τον τοξικό αέρα», ανέφερε, ανακοινώνοντας τη δημοσιοποίηση 170.000 εγγράφων που σχετίζονται με τις επιθέσεις.

Οι ασθένειες που συνδέονται με τη σκόνη και τον καπνό από την κατάρρευση των πύργων έχουν έκτοτε στοιχίσει τη ζωή σε υπερτριπλάσιους ανθρώπους από τους σχεδόν 3.000 που σκοτώθηκαν στις επιθέσεις, σύμφωνα με τις αμερικανικές υγειονομικές Αρχές.

Χιλιάδες άνθρωποι εμφάνισαν σοβαρά προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων και καρκίνο, αφού εισέπνευσαν επικίνδυνες ουσίες που απελευθερώθηκαν μετά την κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων. Πολλοί από αυτούς έχουν έκτοτε πεθάνει.

Μιλώντας στο πλευρό του Μαμντάνι κατά τη συνέντευξη Τύπου της Τρίτης, ο τηλεπαρουσιαστής και υποστηρικτής των επιζώντων της 11ης Σεπτεμβρίου, Τζον Στιούαρτ, δήλωσε ότι τα νέα έγγραφα αποδεικνύουν πως ήδη από τον Οκτώβριο του 2001 –έναν μήνα μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις– ο Δήμος γνώριζε ότι ο αέρας στο Μανχάταν ήταν τοξικός.

«Για να είμαστε δίκαιοι απέναντί τους, απέκρυψαν αυτές τις πληροφορίες μόνο για 25 χρόνια», σχολίασε σαρκαστικά.

Τα αρχεία δείχνουν ότι αμίαντος εντοπιζόταν στην περιοχή γύρω από το Σημείο Μηδέν επί μήνες μετά τις επιθέσεις, την ίδια ώρα που οι πολίτες διαβεβαιώνονταν ότι ήταν ασφαλές να επιστρέψουν εκεί.

Στα αρχεία, τα οποία περιλαμβάνουν εκθέσεις για την ποιότητα του αέρα και αλληλογραφία μεταξύ αξιωματούχων του Δήμου, περιλαμβάνεται και έγγραφο του Οκτωβρίου του 2001, γνωστό ως «Υπόμνημα Χάρντινγκ».

Σε αυτό, ένας σύμβουλος προειδοποιούσε τον τότε αναπληρωτή δήμαρχο Ρόμπερτ Χάρντινγκ ότι ο Δήμος ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος με έως και 35.000 αγωγές για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε τις συνέπειες των επιθέσεων.

Στο έγγραφο αναφέρεται ότι ο Δήμος θα μπορούσε να δεχθεί αγωγές επειδή, εξαιτίας των υγειονομικών οδηγιών που εξέδωσε, πολίτες «επέστρεψαν στην περιοχή υπερβολικά νωρίς, με αποτέλεσμα να εκτεθούν σε τοξικές ουσίες ή να υποστούν ψυχική βλάβη».

Αξιωματούχοι του Δήμου συμβούλευσαν επίσης τους πολίτες να καθαρίσουν τη σκόνη και τα συντρίμμια με «βρεγμένες σφουγγαρίστρες και πανιά», παρά την παρουσία αμιάντου, ο καθαρισμός του οποίου επιτρέπεται να γίνεται μόνο από αδειοδοτημένους επαγγελματίες. Αυτό προκύπτει από άλλο υπόμνημα, στο οποίο καταγράφονται οι ανησυχίες του βουλευτή Τζέρι Νάντλερ.

Στο ίδιο υπόμνημα γινόταν αναφορά σε κατάθεση του τότε επικεφαλής των υγειονομικών υπηρεσιών της πόλης, σύμφωνα με την οποία μελέτη δεν είχε εντοπίσει «αυξημένα επίπεδα αμιάντου στον αέρα των εσωτερικών χώρων». Ωστόσο, οι έλεγχοι είχαν δείξει ότι η σκόνη περιείχε «χαμηλά επίπεδα αμιάντου σε ορισμένα δείγματα».

Το υπόμνημα, το οποίο αποδίδεται στην Έστερ Φουκς, τότε ειδική σύμβουλο του δημάρχου Μάικλ Μπλούμπεργκ, αναγνώριζε ότι η κατάσταση θα μπορούσε να προκαλέσει «πιθανά προβλήματα για το Δημαρχείο».

Λίγες ημέρες μετά την επίθεση, δημοτικοί και ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι –μεταξύ των οποίων και η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA)– δήλωσαν ότι ο αέρας στην περιοχή γύρω από τους Δίδυμους Πύργους ήταν ασφαλής.

Η τότε επικεφαλής της EPA, Κριστίν Τοντ Γουίτμαν, ζήτησε αργότερα συγγνώμη για τη συγκεκριμένη διαβεβαίωση, λέγοντας ότι η υπηρεσία «έκανε ό,τι καλύτερο μπορούσε τότε, με βάση τις γνώσεις που διέθετε».

Η δημοσιοποίηση των εγγράφων την Τρίτη βάζει τέλος σε δικαστική διαμάχη που είχε ξεκινήσει η οργάνωση 9/11 Health Watch, η οποία προσέφυγε στη Δικαιοσύνη όταν οι αρμόδιοι ισχυρίστηκαν ότι δεν είχαν στην κατοχή τους τα συγκεκριμένα αρχεία.

Την περασμένη χρονιά, αξιωματούχοι του Δήμου εντόπισαν 68 κιβώτια γεμάτα έγγραφα.

Οι πολυσέλιδες εκθέσεις για την ποιότητα του αέρα και τα υπόλοιπα αρχεία αναρτήθηκαν σε διαδικτυακή πλατφόρμα, ενόψει της 25ης επετείου των επιθέσεων αυτή την Παρασκευή. Περισσότερα έγγραφα αναμένεται να δοθούν στη δημοσιότητα μέσα στον επόμενο χρόνο.

Η Κάρεν Κλίνγκον, η οποία συμμετείχε στη δικαστική προσφυγή της 9/11 Health Watch, δήλωσε την Τρίτη στο BBC ότι ο αδελφός της ζούσε μόλις πέντε λεπτά μακριά από το Σημείο Μηδέν. Εμφάνισε άσθμα, αργότερα διαγνώστηκε με καρκίνο και πέθανε σε ηλικία 61 ετών από όγκο στον εγκέφαλο που συνδεόταν με τη νόσο.

«Υπάρχει, πιθανότατα, μεγάλο περιθώριο για έρευνα σχετικά με το τι υπήρχε στον αέρα και ποιες ασθένειες προκλήθηκαν από τις τοξικές ουσίες που περιείχε, όπως συνέβη με τον αδελφό μου», είπε. «Ελπίζω τα στοιχεία αυτά να βοηθήσουν όσους αρρώστησαν να καταλάβουν τι συνέβη, αλλά και να φανούν χρήσιμα στο μέλλον».

Ο Φιλ Άλβαρεζ, του οποίου ο αδελφός, Λουίς Άλβαρεζ, πέθανε από καρκίνο το 2019 έπειτα από έκθεση στις τοξικές ουσίες στο Σημείο Μηδέν, δήλωσε στο BBC ότι άνθρωποι «εξακολουθούν να αρρωσταίνουν καθημερινά και εξακολουθούν να πεθαίνουν».

Με πληροφορίες από BBC