Οι λάτρεις του καφέ χωρίζονται συχνά σε δύο κατηγορίες: εκείνους που αποφεύγουν να πιούν άλλη μία κούπα μετά από κάποια συγκεκριμένη ώρα της ημέρας και εκείνους που δεν διστάζουν να απολαύσουν έναν εσπρέσο ακόμη και αργά το βράδυ.

Οι πρώτοι επικαλούνται τις επιστημονικές έρευνες για τις επιπτώσεις της καφεΐνης στον ύπνο, ενώ οι δεύτεροι υποστηρίζουν ότι μπορούν να κοιμηθούν χωρίς κανένα πρόβλημα ακόμη και μετά τον καφέ που πίνουν στο τέλος του δείπνου. Ωστόσο, μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Βρότσλαβ, στην Πολωνία, ενδέχεται να προβληματίσει και τις δύο πλευρές, αναφέρει το Popular Science.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η καφεΐνη μπορεί να επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα του νυχτερινού ύπνου, ανεξάρτητα από την ώρα κατά την οποία καταναλώνεται ο καφές. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients, βασίζεται σε δεδομένα ηλεκτροεγκεφαλογραφημάτων που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια κλινικού πειράματος ύπνου.

Η πραγματική ποιότητα της ξεκούρασης

Σε αντίθεση με τις συνηθισμένες αξιολογήσεις, οι οποίες επικεντρώνονται κυρίως στη διάρκεια και στους κύκλους του ύπνου, το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα επιτρέπει την αναλυτικότερη εξέταση της εγκεφαλικής δραστηριότητας, αποκαλύπτοντας στοιχεία για την πραγματική ποιότητα της ξεκούρασης.

«Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα μας επιτρέπει να δούμε όχι μόνο εάν ένα άτομο κοιμάται, αλλά και πώς κοιμάται ο εγκέφαλός του», εξηγεί η Ντονάτα Κούρπας, ειδικός στην οικογενειακή ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Βρότσλαβ και μία από τις συγγραφείς της μελέτης. «Η ποσοτική ανάλυση της εγκεφαλικής δραστηριότητας αποκαλύπτει πιο λεπτές αλλαγές, όπως η μειωμένη δραστηριότητα των βραδέων κυμάτων, η οποία αποτελεί σημαντικό δείκτη του βάθους του ύπνου και του αναζωογονητικού του χαρακτήρα».

Οκτώ ώρες ύπνου μπορεί να μην αρκούν

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και όταν κάποιος αποκοιμιέται κανονικά και συμπληρώνει τις συνιστώμενες οκτώ ώρες ύπνου, η καφεΐνη μπορεί να περιορίζει σημαντικά τη δραστηριότητα των βραδέων εγκεφαλικών κυμάτων. Αυτό σημαίνει ότι ένας άνθρωπος μπορεί να θεωρεί πως έχει κοιμηθεί επαρκώς, ενώ στην πραγματικότητα η ποιότητα του ύπνου του έχει επηρεαστεί.

«Η καφεΐνη μπορεί να μειώσει τη διάρκεια του ύπνου ή να δυσκολέψει την έλευσή του. Ωστόσο, ακόμη και όταν η διάρκειά του φαίνεται φυσιολογική, μπορεί να μειώσει τη δραστηριότητα των βραδέων κυμάτων και να μετατοπίσει το ηλεκτροεγκεφαλογραφικό πρότυπο προς εκείνο ενός εγκεφάλου σε εγρήγορση», εξηγεί η Κούρπας.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι διαταραχές ενδέχεται να περνούν απαρατήρητες. Ένας άνθρωπος μπορεί να ξυπνά και να νιώθει ξεκούραστος, χωρίς να θυμάται ότι ξύπνησε στη διάρκεια της νύχτας, παρότι ο εγκέφαλός του δεν έχει εξασφαλίσει τον βαθύ ύπνο που χρειάζεται.

Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος: το άτομο ξυπνά χωρίς εμφανή προβλήματα, αισθάνεται σταδιακά κουρασμένο μέσα στην ημέρα, καταφεύγει στον καφέ για να ανακτήσει την ενέργειά του και τελικά περνά ακόμη μία νύχτα με ύπνο μειωμένης ποιότητας.

Δεν έχει σημασία μόνο η ώρα

Ακόμη και η διακοπή της κατανάλωσης καφέ από αργά το πρωί δεν εγγυάται ότι ο ύπνος θα παραμείνει ανεπηρέαστος. Παράγοντες όπως η ηλικία, ο σωματότυπος, το άγχος και η συνολική ημερήσια πρόσληψη καφεΐνης μπορούν να επηρεάζουν την ποιότητά του.

«Δεν αφορά μόνο τον καφέ που καταναλώνεται λίγο πριν από τον ύπνο. Για ορισμένους ανθρώπους, σημαντική μπορεί να είναι και η συνολική ποσότητα καφεΐνης που καταναλώνουν στη διάρκεια της ημέρας, καθώς και το εάν ο οργανισμός διαθέτει αρκετό χρόνο για να τη μεταβολίσει πριν από τη νύχτα», διευκρινίζει η Κούρπας.

Τα τελευταία χρόνια, πολλοί ερευνητές έχουν αρχίσει να τονίζουν τη σημασία του αναζωογονητικού ύπνου σε σχέση με τη συνολική του διάρκεια. Οκτώ ώρες στο κρεβάτι μπορεί να μην έχουν μεγάλη σημασία αν ο εγκέφαλος δεν έχει τη δυνατότητα να αναζωογονηθεί σωστά, και οποιαδήποτε ποσότητα καφεΐνης θα μπορούσε να επηρεάσει αυτές τις συνθήκες.

Αυτό που λειτουργεί για ένα άτομο δεν λειτουργεί απαραίτητα και για ένα άλλο και είναι σημαντικό να αναλογιζόμαστε τις καθημερινές συνήθειες και τα επίπεδα ενέργειας, ανεξάρτητα από το πώς ο καθένας αντιλαμβάνεται τον ύπνο του. «Η υποκειμενική αίσθηση ότι έχουμε κοιμηθεί καλά δεν ανταποκρίνεται πάντοτε σε όσα παρατηρούμε στις νευροφυσιολογικές καταγραφές», καταλήγει η Κούρπας.


Με πληροφορίες από CNN