Οι αφρικανικοί ελέφαντες χρησιμοποιούν δεκάδες διαφορετικά φαρμακευτικά φυτά για να θεραπεύσουν τον εαυτό τους και τις οικογένειές τους όταν αρρωσταίνουν.

Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας μελέτης στο πλαίσιο της οποίας πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις με ανθρώπους που ζουν και εργάζονται κοντά στους ελέφαντες στην περιοχή του Όρους Έλγκον στην Κένυα.

Αυτά τα συγκεκριμένα ζώα έχουν από καιρό προκαλέσει το ενδιαφέρον των «ελέφαντες που εξορύσσουν αλάτι», επειδή μπαίνουν σε σπηλιές και ξύνουν τον βράχο με τους χαυλιόδοντές τους για να εξάγουν ορυκτά για τη διατροφή τους.

Αυτή η πρόσφατα δημοσιευμένη έρευνα υποδηλώνει ότι οι ίδιοι ελέφαντες χρησιμοποιούν διάφορα είδη φυτών του δάσους για ιατρικούς σκοπούς.

Μία από τις επικεφαλής ερευνητές, η Δρ. Ελοντί Φρέιμαν από το Πανεπιστήμιο Brown των ΗΠΑ, δήλωσε ότι η μελέτη έθεσε το ερώτημα κατά πόσον η καταστροφή του δασικού οικοσυστήματος στερεί από τα ζώα – και τους ανθρώπους – τα φάρμακα που χρειάζονται για να ευημερήσουν.

«Αυτό δείχνει πόσο στενά συνδεδεμένα είναι τα φάρμακά μας με τον μη ανθρώπινο κόσμο», δήλωσε η Δρ. Φρέιμαν στο BBC News.

Τα φυτά ως θεραπεία για τους ελέφαντες

Οι επιστήμονες συνεργάστηκαν με τον φιλανθρωπικό οργανισμό για την προστασία της φύσης «Mount Elgon Foundation». Πραγματοποίησαν συνεντεύξεις με ντόπιους, μεταξύ των οποίων ήταν φύλακες άγριας ζωής και πρεσβύτεροι της κοινότητας.

Οι μαρτυρίες ανέφεραν ότι οι ελέφαντες επέλεγαν συγκεκριμένα φυτά όταν φαινόταν ότι δεν αισθάνονται καλά, ενώ σύμφωνα με τις αναφορές, οι μητέρες έδιναν φαρμακευτικά φυτικά υλικά στα μικρά τους.

Με βάση τα στοιχεία αυτά, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι ελέφαντες χρησιμοποιούν 35 διαφορετικά είδη φυτών, εκ των οποίων τα 25 είναι γνωστά στην περιοχή για τις φαρμακευτικές τους χρήσεις.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Scientific Reports, δεν ανέφερε τα ονόματα των ερωτηθέντων - διατηρώντας την ανωνυμία των συμμετεχόντων, ώστε να αισθάνονται ελεύθεροι να μοιραστούν τις ιστορίες τους.

Οι μαρτυρίες τους αποκαλύπτουν μερικές ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες. Σε μία μαρτυρία, ένας φύλακας άγριας ζωής περιέγραψε ότι είδε ελέφαντες να χρησιμοποιούν ένα φυτό γνωστό ως Angurweet «ως φάρμακο για να το δώσουν στα μωρά τους».

Το Angurweet χρησιμοποιείται ως θεραπεία για παθήσεις όπως ο πόνος στο στομάχι. Ο παρατηρητής περιέγραψε τις μητέρες των ελεφάντων να το αναμιγνύουν στο στόμα τους — «αφαιρώντας τα φύλλα και μασώντας τα μέχρι να γίνουν λεία, μαζί με τις ρίζες ορισμένων άλλων δέντρων».

Επίσης, ανέφερε ότι είχε δει μητέρες να αναμιγνύουν αυτό το φυτικό υλικό με το δικό τους γάλα. «Το δίνουν στα μωρά, τα οποία το μασούν τα ίδια και φτύνουν τα στερεά μέρη».

Ο καθηγητής Μάικλ Χάφμαν, πρωτευοντολόγος που εδρεύει στην Ιαπωνία και εργάζεται επί του παρόντος στο Πανεπιστήμιο του Ναγκασάκι, δήλωσε ότι αυτή η συγκεκριμένη αναφορά είναι «ενδιαφέρουσα», αλλά θα χρειαστούν περισσότερα στοιχεία για να αποδειχθεί ότι οι ελέφαντες παρέχουν εξατομικευμένη ιατρική περίθαλψη στα μικρά τους.

Οι επιστήμονες έχουν ήδη ξεκινήσει τη συλλογή αυτών των στοιχείων, παρέχοντας στους τοπικούς ειδικούς της άγριας ζωής με τους οποίους συνεργάζονται κάμερες για να καταγράψουν τη συμπεριφορά που παρατηρούν.

Αναλύουν επίσης τα φυτά που χρησιμοποιούν οι ελέφαντες, αναζητώντας νέα φάρμακα που ενδεχομένως να έχουν ανακαλύψει οι ίδιοι οι ελέφαντες.

Ένας άλλος επικεφαλής ερευνητής του προγράμματος, ο Δρ Φαμπιέν Σουλτς από το Ινστιτούτο Τροπικής Ιατρικής «Bernhard Nocht» στο Αμβούργο, δήλωσε στο BBC News: «Η τοπική γνώση μάς έχει δώσει έναν χάρτη».

«[Τώρα] θέλουμε να παρακολουθήσουμε τους ελέφαντες και να διερευνήσουμε αν επιλέγουν συγκεκριμένα φυτά σε συγκεκριμένες περιπτώσεις υγείας, και αν αυτά τα φυτά έχουν σχετική βιολογική δράση».

«Αποκτούμε καλύτερη κατανόηση του φαρμακευτικού μας παρελθόντος»

Πολλά ζώα θεραπεύονται μόνα τους με φυτά και άλλα φυσικά φάρμακα.

Οι παλαιότερες επιστημονικές αναφορές για ελέφαντες που ασκούν «αυτοθεραπεία» χρονολογούνται από τις αρχές του 3ου αιώνα.

Ο Ρωμαίος συγγραφέας Κλαύδιος Αιλιανός, στο έργο του «De Natura Animalium» («Περί της φύσεως των ζώων»), περιέγραψε έναν ελέφαντα ο οποίος, αφού τραυματίστηκε από δόρατα και βέλη, κατανάλωσε άνθη και λάδι από ελιά. Ο ελέφαντας ανάρρωσε πλήρως.

Αιώνες αργότερα, αυτοί οι επιστήμονες ερευνούν τι μπορούμε να μάθουμε από την άγρια φύση σχετικά με τις ιδιότητες των φυτών στα δασικά ενδιαιτήματα στα οποία εξελίχθηκαν.

«Υπάρχουν οργανισμοί που παράγουν φάρμακα σε αυτόν τον πλανήτη και διαθέτουν αυτή την απίστευτη ικανότητα», δήλωσε η Δρ Φρέιμαν στο BBC News. «Εργοστάσια φαρμάκων που υπάρχουν παντού γύρω μας».

Ο καθηγητής Χάφμαν, ο οποίος δεν συμμετείχε στη συγκεκριμένη μελέτη, πρόσθεσε: «Γνωρίζουμε πλέον ότι τα κουνούπια και συγκεκριμένες μύγες αυτοθεραπεύονται, οι μέλισσες αυτοθεραπεύονται, όπως και πολλά άλλα είδη σε όλο το φάσμα της εξελικτικής κλίμακας, μέχρι και τους μεγάλους πιθήκους της Αφρικής και της Ασίας».

«Με κάθε νέο είδος που μελετάται, αποκτούμε καλύτερη κατανόηση του φαρμακευτικού μας παρελθόντος».

Για τη Δρ Φρέιμαν, τα ευρήματα περιέχουν επίσης ένα μάθημα για το μέλλον μας.

«Πολλά από τα φάρμακα που αγοράζουμε στο φαρμακείο προέρχονται από ενώσεις δέντρων, φυκιών, μυκήτων και κοραλλιογενών υφάλων».

«Είναι προς όφελός μας να προστατεύσουμε αυτά τα δάση και να διατηρήσουμε αυτά τα φυσικά φαρμακεία... για αρκετό καιρό ώστε να μπορέσουμε να ανακαλύψουμε νέα φυσικά προϊόντα που θα μπορούσαν να μας σώσουν στο μέλλον».


ΠΗΓΗ