Ο Γιάννης Χατζηϊωσήφ ανήκει στη νέα γενιά συγγραφέων που μετατρέπουν την καθημερινή παρατήρηση σε λογοτεχνία, συλλέγοντας μικρές ιστορίες από τις καταστάσεις και τα πρόσωπα γύρω του.

Στη συνέντευξή του στη CITY, μιλά για το έργο του, τη δημιουργική διαδικασία, αλλά και τις προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν σήμερα οι νέοι λογοτέχνες στην Κύπρο.

Πώς θα σύστηνες τον εαυτό σου και τη δουλειά σου σε κάποιον που δεν σε γνωρίζει;

Θα με βρεις συνήθως να αναζητώ αχρείαστες εξηγήσεις για περιστατικά και καταστάσεις που μου αρέσει να παρατηρώ γύρω μου. Να τα ερμηνεύω, να τα τροποποιώ για χάριν της συζήτησης και να τα φορμάρω, αν θα αποφασίσω ότι πρόκειται για ένα ενδιαφέρον κομμάτι που θα ενταχθεί σε ένα βιβλίο που φτιάχνω.

Τη δουλειά μου θα την παρουσίαζα ως ένα μικρό μπουφεδάκι ιστοριών που γειτνιάζουν και μπορεί να συνυπάρχουν, αλλά μπορούν ταυτόχρονα να ζουν παράλληλα, ανεξάρτητα στον ίδιο μικρόκοσμο. Ιστορίες και χαρακτήρες που σίγουρα αν κοιτάξουμε γύρω μας θα τις πετύχουμε ασυζητητί. Τι τα συνδέει; Οι αντιθέσεις φυσικά στο μεταξύ τους που είναι και μεν το στοιχείο που τις χωρίζει, μα και αυτό που τις ενώνει.


Ποια βιβλία έχεις παρουσιάσει μέχρι σήμερα; Ετοιμάζεις κάτι καινούργιο;

Μέχρι σήμερα έχω παρουσιάσει την πρώτη μου συγγραφική δουλειά.

Το 2023 σε αυτοέκδοση κυκλοφόρησε ένα διήγημα των 112 σελίδων με τίτλο Tο βάζο της εβδομάδας. Η έμπνευση και η υλοποίηση πραγματοποιήθηκε μέσα στον νεκρό χρόνο του covid-19 που έπρεπε κάπως να γεμίσουμε τα κενά αδράνειας. Μια έκδοση, αποτέλεσμα του εγκλεισμού στον καιρό της πρόσφατης επιδημίας κορωνοϊου που περάσαμε. Ένα ακόμα από τα πολλά δημιουργήματα που μας άφησε πίσω του για να διηγούμαστε. Κι αντί απλά να τα διηγηθώ προφορικά, αντί να καταπιαστώ με bananabread και να μάθω πόσο χαρούμενος μπορώ να νιώσω με ψιλοκομμένα λαχανικά στην κατσαρόλα, αποφάσισα να μαγειρέψω ιστορίες. Σε χαμηλή φωτιά, ανακατεύοντας τους χαρακτήρες με την κουτάλα της υπόδειξης. Πού θα πάει ο ένας, τι θα κάνει ο άλλος.

Σύνοψη διηγήματος: «Ένας συνοικιακός χαρακτήρας με καθημερινό απλό κοινωνικό υπόβαθρο, εξιστορεί τα γεγονότα που διαδραματίζονται γύρω του. Στο σπίτι με τον σκύλο του, την μάνα του που μπουκάρει απρόσκλητη, στην γειτονιά με τους ντόπιους, στο καφέ με τους τυχαίους που περνάνε. Όπως τους βλέπει και όπως τους φαντάζεται. Να τους μπλέξει, να βρει κοινά στοιχεία μεταξύ τους. Ή τουλάχιστον το προσπαθεί. Χωρίς δεύτερες περισυλλογές και φίλτρο απόκλισης. Κατευθείαν από την εθνική οδό του αυθορμητισμού να τρέχει με 120. Μην μας γράψουν κιόλας!».

Από το 2021 ξεκίνησε σιγά σιγά το ταξίδι συγγραφής για το δεύτερο βιβλίο μου. Πρόκειται για μικρές αυτοτελείς ιστορίες, βασισμένες σε ιαπωνέζικες εκφράσεις ή λέξεις. Οι ιστορίες έχουν να λένε για χαρακτήρες, γεγονότα που σκοπό έχουν να περιγράψουν μια φράση εξωτική για τα μέτρα μας που όμως μέσα από μια περιγραφή καθαρά εξαρτώμενη από τη μεσογειακή μας κουλτούρα, σε συνάρτηση με τη φαντασία που προσθέτω, αγκαλιάζει 2 κόσμους και τους φέρνει πιο κοντά. Το βιβλίο δύναται να μεταφραστεί στην αγγλική γλώσσα και με τη συνοδεία εικονογράφησης θα παρουσιαστεί πιθανόν, μέσα στο 2027.

Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα – σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο – σε επηρεάζει ως άνθρωπο και ως καλλιτέχνη; Και αν, ναι, πώς εκφράζεται στο έργο σου;

Αλίμονο. Είμαστε δέκτες και πομποί των ταλαντώσεων που πάλλονται γύρω μας. Μέσα στο έργο εκφράζονται σαφώς από την υποσυνείδητη ανάγκη να εξηγήσεις τα γεγονότα αυτά που συμβαίνουν. Τελικό στάδιο να τα αναγάγεις σε μια φόρμα που να εξυπηρετεί την τέχνη της συγγραφής και της συρραφής αυτών των γεγονότων και των προσωπικοτήτων που πρωταγωνιστούν. Μερικές φορές μπορεί να μην έχουν καμία σχέση φαινομενικά, ούτε να συνυπάρχουν στον χώρο ή τον χρόνο. Σκοπός είναι να τα παντρέψεις και να τα κάνεις να λειτουργήσουν σε μια ιστορία μέσα.


Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν νέο λογοτέχνη στην Κύπρο σήμερα;

Η διανομή και η πώληση της πνευματικής του ιδιοκτησίας σε μεγαλύτερη κλίμακα. Κακά τα ψέματα, η αγορά είναι περιορισμένη, το αναγνωστικό κοινό λίγο και το εντείνει η μικροκλίμακα στην οποία ζούμε που δεν μπορεί να αντέξει πολλά στο κομμάτι της ανάπτυξης.

Μια άλλη πρόκληση, να βρει τρόπο να βελτιώσει τη γραφή του. Να την απλοποιήσει, αφήνοντας στην άκρη τα περιττά. Να εξυπηρετηθεί η φόρμα του κειμένου και η φυσική πλοκή στα γεγονότα μέσα από την γραφή. Αν φυσικά αυτό είναι το ζητούμενο του συγγραφέα. Αυτό προσπαθώ τώρα. Να πετύχω την αμεσότητα.

Ποιες είναι οι πηγές από τις οποίες αντλείς έμπνευση;

Καθημερινές ιστορίες, πρόσωπα και χαρακτήρες, λαογραφία, ιστορικά γεγονότα. Η κοινωνική παρατήρηση πάντα με απασχολεί όπως και η ανθρωποκεντρική προσέγγιση στην ατμόσφαιρα που επικρατεί σε όποιο χώρο του κόσμου βρίσκομαι. Ένα γιατί με συντροφεύει, με οπλίζει, με κανακεύει.


Ποια μορφή τέχνης (εκτός από τη δική σου) σε επηρεάζει;

Η μουσική αδιαμφισβήτητα, ο κινηματογράφος, εικαστικές, παραστατικές τέχνες. Η μαγειρική και η μίξη υλικών που αποφέρουν απόλαυση σε ένα τραπέζι.

Τι αγαπάς περισσότερο και τι λιγότερο στην πόλη σου;

Αγαπώ την αμεσότητα αλλά και την αποφεύγω τελευταία. Νιώθεις την ανάγκη να βγεις έξω, σίγουρα δεν θα νιώσεις μόνος. Γνωριμίες και συναντήσεις με γνωστούς και φίλους θα είναι σίγουρες. Κάποιες φορές τις επιδιώκεις και κάποιες μπορεί να είναι περιττές. Η ιστορία της πόλης, είναι μαγική. Όπως και οι αναμνήσεις που έχουμε από αυτή σαν παιδία και η έκβαση μέχρι σήμερα. Η Λευκωσία, σε ανοιχτή επέμβαση στους πνεύμονες. Δυο πνεύμονες χωρισμένοι σε εγχείρηση ρουτίνας πάνω στο θωρακικό τοίχωμα. Έτσι μεγαλώσαμε και έτσι το ζούμε μέχρι και σήμερα.


Τι διαβάζεις αυτήν την περίοδο;

«Το μαγικό φωτογραφείο του κυρίου Χιρακάσα» της Sanaka Hiiragi. Ιστοριάρες, 3 στο σύνολο. Με σύλληψη ασύλληπτη της κυρίας Hiiragi. Αμεσότητα και με συναρπάζει η ροή και η εξέλιξη. Γραπτά που σου προκαλούν εικόνες έντονες, φτιαγμένες για ταινία.


Ποιο τραγούδι ακούς στο repeat;

Ένα mixed playlist. Σήμερα συγκεκριμένα από Pantera, System of a down, Ιμισκούμπρια, Πανούση, μέχρι Norah Jones.


Τι είναι για εσένα η ελευθερία; Αισθάνεσαι ελεύθερος;

Ελευθερία είναι να νιώθεις σημαντικός. Όπως και να μπορεί να εκφράσεις σημαντικές σου πτυχές και ανάγκες. Την ίδια ώρα που βάζεις την σημαντικότητα των άλλων στο ίδιο καλάθι. Ελεύθερος είναι αυτός που βρίσκεται μακριά από τον πειρασμό να φοράει επανειλημμένα τον μανδύα της υποκρισίας. Αυτά σε μια ουτοπική σφαίρα που ούτε κι εγώ τον πετυχαίνω αυτόν τον στόχο ιδιαίτερα.


Ποιος είναι ο μεγαλύτερός σου φόβος;

Αυτή την περίοδο με απασχολεί η σχέση μου με τους γονείς μου όπως και με τον σκύλο μου. Κοινό στοιχείο; Μεγαλώνουμε. Νιώθω κι εγώ τις αλλαγές και προσπαθώ να τις δεχτώ ή τουλάχιστον να τις κατανοήσω σε μεγάλο βαθμό.


Ποια ερώτηση θα ήθελες να σου κάνουν πιο συχνά;

Πότε θα πάμε ταξίδι;