Καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας, οι άνθρωποι έχουν τιμήσει τους νεκρούς τους με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Μια παράδοση, που σήμερα είναι σπάνια σε μεγάλο μέρος του κόσμου, προέβλεπε την ταφή των μελών της οικογένειας μέσα ή δίπλα στα σπίτια τους μετά το θάνατό τους.

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «American Antiquity» διαπίστωσε ότι αυτή η πρακτική ήταν πολύ πιο διαδεδομένη στο μακρινό παρελθόν από ό,τι πίστευαν κάποτε πολλοί ερευνητές.

Οι αρχαιολόγοι αποκαλούν αυτό το έθιμο «οικιακή ταφή». Η έρευνα συνέκρινε αρχαίους ταφικούς χώρους με γραπτές πηγές των τελευταίων αιώνων.

Στόχος ήταν να διαπιστωθεί γιατί ορισμένες κοινωνίες έθαβαν τους συγγενείς τους στο σπίτι και γιατί πολλές από αυτές σταμάτησαν αργότερα να το κάνουν.

Οι ταφές των νεκρών στην αρχαιότητα

Η ομάδα, με επικεφαλής τη Σαμπίνα Τσβέτσεκ του Field Museum στο Σικάγο, δημιούργησε δύο νέες βάσεις δεδομένων. Η πρώτη περιελάμβανε 60 κοινωνίες από τη βάση δεδομένων eHRAF World Cultures. Τα στοιχεία αυτά προήλθαν από εθνογράφους που παρατήρησαν κοινότητες κατά τη διάρκεια των τελευταίων εκατοντάδων ετών. Μόνο το 12% αυτών των κοινωνιών εφάρμοζε την οικιακή ταφή.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν ένα δεύτερο σύνολο δεδομένων που δημιουργήθηκε από 49 αρχαιολογικούς χώρους της βάσης δεδομένων eHRAF Archaeology. Οι χώροι αυτοί αφορούσαν πολύ παλαιότερες κοινωνίες. Το μοτίβο άλλαξε. Περίπου το 33% των αρχαίων κοινοτήτων έθαβε τουλάχιστον ορισμένα μέλη της οικογένειας μέσα ή κοντά στα σπίτια τους.

Η ομάδα εξέτασε μια από καιρό διαδεδομένη θεωρία σχετικά με το γιατί ξεκίνησαν οι ταφές κοντά στα σπίτια. Ορισμένοι ερευνητές υποστήριζαν ότι οι άνθρωποι άρχισαν να θάβουν τους συγγενείς τους κοντά στα σπίτια τους αφού εγκαταστάθηκαν σε ένα μέρος. Οι τάφοι, πίστευαν, σηματοδοτούσαν την οικογενειακή γη και συνέβαλαν στην υποστήριξη των διεκδικήσεων γης. Η νέα μελέτη δεν εντόπισε ισχυρό σύνδεσμο μεταξύ των μόνιμων οικισμών και των ταφών κοντά στα σπίτια.

Τα γραπτά ιστορικά στοιχεία έδειχναν μια διαφορετική απάντηση. Πολλοί εθνογράφοι περιέγραψαν κοινωνίες όπου οι ταφές κοντά στο σπίτι ήταν κάποτε συνηθισμένες. Αυτά τα έθιμα αργότερα εξαφανίστηκαν μετά την αποικιοκρατία ή την εξάπλωση των μεγάλων θρησκειών. Σε πολλά μέρη, τα χριστιανικά νεκροταφεία αντικατέστησαν τις ταφές κοντά στο σπίτι. Οι ινδουιστικές παραδόσεις οδήγησαν ορισμένες ομάδες στην καύση των νεκρών. Αυτές οι αλλαγές παρατηρήθηκαν σε πολλά μέρη του κόσμου.

Οι συνθήκες που άλλαξαν

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτό το μοτίβο βοηθά να εξηγηθεί γιατί οι ταφές σε κατοικίες εμφανίζονται πολύ λιγότερο συχνά σε πρόσφατα γραπτά αρχεία σε σύγκριση με τους αρχαιολογικούς χώρους. Παλαιότερα, οι κατοικίες λειτουργούσαν συχνά ως χώροι όπου οι ζωντανοί και οι νεκροί συνυπήρχαν. Αργότερα, θρησκευτικές και κοινωνικές αλλαγές οδήγησαν στη μεταφορά των ταφών σε ξεχωριστούς χώρους.

Τα ευρήματα θέτουν επίσης ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαιολόγοι συγκρίνουν τις σύγχρονες κοινωνίες με τις αρχαίες. Τα ταφικά έθιμα άλλαξαν με την πάροδο του χρόνου, οπότε τα πρόσφατα αρχεία δεν αντιστοιχούν πάντα στους παλαιότερους τρόπους ζωής.

Η ομάδα προσθέτει ότι η αποικιοκρατία ήταν μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Ορισμένες ταφικές παραδόσεις άλλαξαν πολύ πριν η αποικιοκρατία φτάσει σε αυτές τις περιοχές. Οι τοπικές παραδόσεις και οι νέες πεποιθήσεις διαμόρφωσαν επίσης τον τόπο όπου οι άνθρωποι έθαβαν τους νεκρούς τους.

Οι τόποι ταφής προσφέρουν ενδείξεις για την οικογενειακή ζωή, τους κοινωνικούς δεσμούς και την καθημερινότητα. Η μελέτη αυτή υποδηλώνει ότι οι ταφές εντός των σπιτιών ήταν κάποτε συνηθισμένες σε πολλά μέρη του κόσμου. Για χιλιάδες χρόνια, πολλές οικογένειες επέλεγαν να κρατούν τους νεκρούς τους κοντά στο σπίτι, καθιστώντας τους οικισμούς χώρους που μοιράζονταν τόσο οι ζωντανοί όσο και οι πρόγονοί τους.


ΠΗΓΗ