Ο Χρίστος Ρ. Τσιαήλης χρησιμοποιεί τη γραφή ως μέσο για να επεξεργάζεται και να εκφράζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται ο,τι συμβαίνει γύρω του, αντλώντας έμπνευση από κοινωνικά αλλά και καθημερινά ζητήματα.

Στη συνέντευξή του στη CITY, μιλά για τη δημιουργική διαδικασία, καθώς και για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ένας Κύπριος συγγραφέας σήμερα, σε μια εποχή όπου το κοινό στρέφεται σε πιο «ασφαλείς» επιλογές.

Πώς θα σύστηνες τον εαυτό σου και τη δουλειά σου σε κάποιον που δεν σε γνωρίζει;

Θα με σύστηνα ως ένα περίεργο ακόρεστο μηχάνημα που συλλέγει και ανακυκλώνει πάσης φύσεως ιδέες, εικόνες, φοβίες, φιλοσοφίες, προφητείες, ιστορικά γεγονότα, μνήμες, συλλογικά και προσωπικά τραύματα και χαρούμενες στιγμές. Συλλέγει από παντού, από τον τόπο μας, από άλλα μέρη του πλανήτη, από τον ίδιο τον χειριστή του αλλά κι από τον περίγυρό του, συλλέγει από το κοινωνικό δίκτυο, από τον φυσικό χώρο του σπιτιού, από το πάρκο, από την υπεραγορά. Το καθετί ενδιαφέρον και ιδιαίτερο γίνεται υλικό που εισέρχεται στο μηχάνημα. Τι βγαίνει; Βγαίνουν περίεργες ποιητικές συλλογές, μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας, διηγήματα με κοινωνικό και φιλοσοφικό περιεχόμενο με λίγη υπερφυσική γεύση. Γεννιέται θέατρο επιστημονικής φαντασίας, μόνο σε δυστοπικά περιβάλλοντα. Και πίσω ένας δεύτερος εγώ, σιωπηλός, ήρεμος, κάπως βυθισμένος, να σκηνοθετώ το συνεχές ενσταντανέ με το μηχάνημα που παράγει.


Ποια βιβλία έχεις παρουσιάσει μέχρι σήμερα; Ετοιμάζεις κάτι καινούργιο;

Έχω παρουσιάσει οκτώ βιβλία ως τώρα, με τη σειρά:

«Throwing Dice on a Chessboard» (2010) εκδόσεις AuthorHouse, Λονδίνο

«The Green Divorce» (2012) εκδόσεις AuthorHouse, Λονδίνο

«Klotho Surfaces» (2016) εκδόσεις Αρμίδα, Λευκωσία

«Ψωμί» (2017) εκδόσεις Γκοβόστης, Αθήνα

«Συμπτώματα» (2021) εκδόσεις Γκοβόστης, Αθήνα

«Ουά» (2021) εκδόσεις Γκοβόστης, Αθήνα

«Ούγκα» (2022) εκδόσεις Γκοβόστης, Αθήνα

«Μήτρα Ουρμπάνα» (2024) εκδόσεις Γκοβόστης, Αθήνα

Αυτήν τη διετία γράφονται και ετοιμάζονται από το μηχάνημα τα sequels του «Klotho Surfaces» και του «Ψωμί».

Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα – σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο – σε επηρεάζει ως άνθρωπο και ως καλλιτέχνη; Και αν, ναι, πώς εκφράζεται στο έργο σου;

Ασφαλώς και επηρεάζομαι από το τι συμβαίνει κοινωνικά, ανθρωπολογικά και πολιτικά τόσο στον ζωτικό μου χώρο, το νησί μας, όσο και σε διάφορες χώρες του κόσμου. Η ενημέρωση είναι άμεση για καθετί που συμβαίνει, και δυστυχώς εγώ προσωπικά δεν μπορώ να έχω κλειστή τηλεόραση και κοινωνικά δίκτυα. Ενημερώνομαι ανελλιπώς, θλίβομαι με την τάση για διεθνή βία, ντρέπομαι για την αναλγησία των ισχυρών ηγετών του πλανήτη, αισθάνομαι ότι πλέον έχουν αρχίσει να συμβουλεύονται πλατφόρμες AI για την κάθε ενέργειά τους. Ο «πλανητάρχης» σίγουρα θα το κάνει, μετράει με τόκους, με τιμή πετρελαίου μπρεντ, ο «δορυφόρος» του στη Μέση Ανατολή μετράει με υάρδες γης, όσο προχωράει αφαιρεί ανάλογα και ζωές, στον Βορρά ο έτερος «πλανητάρχης» βάλλει και βάλλεται με μη επανδρωμένα αφού τον συμφέρει και πλουτίζει. Ενώ εδώ στον μικρό μας τόπο τσακωνόμαστε μεταξύ μας για το ποια είναι η ορθή πλευρά της ιστορίας, γινόμαστε βίαιοι ο ένας με τον άλλο και κάνουμε τους εφήβους μας να πιστεύουν ότι πρέπει να παίρνουν θέση σε κάτι που δεν καταλαβαίνουν καλά-καλά, ενώ σε κάθε οικογένεια οι ιδεολογίες ποικίλουν, συνεχώς αλλάζουν, οι πολιτικοί μας δεν μπορούν να συμφωνήσουν σε μια κοινή γραμμή σε ένα πρόβλημα που τείνει να διαιωνιστεί. Πώς να μην επηρεάζομαι; Πώς να μην επηρεάζεται το έργο μου; Δεν μπορώ να γράψω με καθαρή ελπίδα παρά μόνο να εκλιπαρώ αυτός που διαβάζει το έργο μου κατανοήσει ότι όσο τον βυθίζω, τόσο θέλω να του ρίξω σωσίβιο. Δεν βρίσκω χαρά και ρομαντισμό, δεν αντέχω τον ρεαλισμό, η γραφή μου βγάζει ειρωνεία και αλληγορία της απελπισίας και του ολέθρου. Και είμαι σίγουρος ότι η γραφή μου θα αλλάξει όταν αλλάξει ο κόσμος όπως είναι σήμερα. Αλλά και σήμερα που θα με διαβάσει κανείς δεν θα δει ούτε μια λέξη που να βασίζεται στα επίκαιρα. Όλα γίνονται ως διά μαγείας διαχρονικά όταν ανακυκλωθούν στη μηχανή. Ούτε τη λέξη Κύπρος θα δεις πουθενά στο έργο μου, ούτε τη λέξη Ισραήλ, μηδέ Αμερικάνος.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν νέο λογοτέχνη στην Κύπρο σήμερα;

Είναι δύσκολα τα πράγματα για το βιβλίο στην Κύπρο. Λιγοστή η προσέλευση σε παρουσιάσεις, λιγοστοί οι επισκέπτες στα βιβλιοπωλεία. Και όσοι πάνε ψάχνουν τα μεγάλα ονόματα, τα βιβλία που έχουν γίνει ταινίες ή σειρές ή που πήραν βραβείο Νόμπελ ή Μπούκερ. Υπάρχει μια ξενομανία και η εντύπωση ότι δεν θα βρουν βιβλία από Κύπριους συγγραφείς που θα τους εξιτάρουν και θα τους προβληματίσουν ή και να τους ψυχαγωγήσουν. Δεν δοκιμάζουν καν. Η μόνη μας διέξοδος είναι η μετάφραση, εγώ είχα μόνο ένα έργο ως τώρα που μεταφράστηκε, στον Καναδά, κάτι έγινε εκεί. Στην Ελλάδα είχα αρκετή επιτυχία θα έλεγα με τα έργα μου, αναλογικά μιλώντας πάντα, σε σχέση με την Κύπρο. Αλλά οι Κύπριοι διαβάζουν πολύ λίγο, πολύ λιγότερο από τους Έλληνες, λογικό να ψάχνουν να διαβάσουν το «σιγουράκι» μια ή δυο φορές τον χρόνο που θα διαβάσουν.

Ποιες είναι οι πηγές από τις οποίες αντλείς έμπνευση;

Με ενδιαφέρει ο κόσμος της επιστημονικής φαντασίας, η δυστοπία, η ψυχολογία και η φιλοσοφία. Από φιλοσόφους κυρίως Καντ, Καρλ Γιουγκ (που είναι και φιλόσοφος) Φουκώ, Αριστοτέλης και οι Στωικοί. Και ο Φρόυντ. Μελετώ την επιστήμη και τη φυσική ανελλιπώς, περίεργα φαινόμενα, ανακαλύψεις που δεν φτάνουν στο ευρύ κοινό. Διαβάζω συνεχώς Wikipedia και επιστημονικά περιοδικά. Όλα αυτά είναι πηγές που ανατρέχω.


Ποια μορφή τέχνης (εκτός από τη δική σου) σε επηρεάζει;

Είμαι θιασώτης της τέχνης, εικαστικής και γλυπτικής. Σε αρκετά βιβλία μου χρησιμοποιώ πίνακες ως εργαλεία πλοκής. Επίσης λατρεύω την κλασσική μουσική, ακούω κάθε μέρα, πολλές φορές εμπνέομαι και γράφω στο μυαλό μου κείμενα την ώρα που ακούω Μπαχ, Ραχμάνινοφ ή Έννιο Μορικόνε λες και αποκρυπτογραφώ τη μουσική με έναν περίεργο τρόπο και μετά τα καταγράφω, συνήθως ενισχυμένα, φτάνει να γίνει σύντομα μετά την έμπνευση για να μη χαθεί το συγκινησιακό στοιχείο και το κρεσέντο.

Τι αγαπάς περισσότερο και τι λιγότερο στην πόλη σου;

Η Λευκωσία είναι μια τραυματισμένη πόλη. Είναι μια πόλη που έχει ανάγκη για φροντίδα και δεν λαμβάνει αρκετή. Οι αρχές συνεχώς εξαντλούν τα κονδύλια αποκλειστικά για τον οδικό επανασχεδιασμό και εναποθέτουν τις ελπίδες τους για εξωραϊσμό στον ιδιωτικό τομέα με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται μια ενοχλητική αρχιτεκτονική ανομοιογένεια. Οι άνθρωποι έχουν αποξενωθεί, ο καθένας βλέπει τον εαυτό του, οι γείτονες πια δεν γνωρίζονται μεταξύ τους, δεν λένε καλημέρα παρά μόνο τυπικά, ίσως. Όμως είναι μια μικρή πόλη. Έχει ελπίδα για να βρεθούν μεταξύ τους οι άνθρωποι, αγαπώ τις μικρές γειτονιές της πόλης, μου αρέσει να περπατώ σε μικρούς δρόμους με παλιά σπίτια, υπάρχουν ακόμη σημεία που θυμίζουν χωριό, αλλά μου αρέσουν και οι περιοχές των πανεπιστημίων όπου υπάρχει μια γενική αναδιαμόρφωση του αστικού περιβάλλοντος. Δεν μου αρέσει που οι άνθρωποι μαζεύονται στα μεγάλα εμπορικά κέντρα και δεν πάνε κάτω στην πλατεία και στις εμπορικές οδούς. Έχουν φόβο για τους μετανάστες. Γιατί; Δεν το καταλαβαίνω.

Τι διαβάζεις αυτήν την περίοδο;

Δεν έχω διαβάσει κάτι εδώ και μήνες, έγραφα ανελλιπώς για τα δυο βιβλία που προανέφερα. Όταν γράφω με εποχιακό οίστρο δεν διαβάζω τίποτα άλλο για λίγο καιρό, ίσως θέμα χρόνου, ίσως λόγω ιδιαίτερης συγκέντρωσης. Διάβαζα τον Πύργο του Κάφκα ως τον Απρίλη.


Ποιο τραγούδι ακούς στο repeat;

Θα εκπλαγείς, εκτός από κλασσική μουσική, ακούω και ποπ. Σύγχρονη, mainstream pop. Billy Eilish, Madonna, Ed Sheeran, The Weekend. Από ελληνικά λίγο Θανάση Παπακωνσταντίνου, Θηβαίο, Γαλάνη, Κανά. Δεν ακούω από μόνος μου μουσική, δεν έχω ακουστικά, μόνο στο ραδιόφωνο όταν οδηγώ ακούω, κι απ’ αυτά τα κομμάτια ό,τι παίζει το ραδιόφωνο, αλλάζω συνεχώς κανάλι, αν δεν παίζει εκείνη την ώρα κλασσική μουσική από την εκπομπή της Μαριάννας Γαλλίδη.


Τι είναι για εσένα η ελευθερία; Αισθάνεσαι ελεύθερος;

Η ελευθερία μου έχει μια μορφή παγκοσμιοποίησης. Δεν αισθάνομαι ελεύθερος όσο αισθάνομαι ότι άνθρωποι σε χώρες κοντά στη χώρα μου είναι σκλαβωμένοι λόγω κάποιου πολέμου. Κι επειδή ταξιδεύω πολύ, αν δεν μπορώ να περάσω ένα σύνορο ελεύθερος, τότε αισθάνομαι ότι παρακολουθούμαι, ότι είμαι δεμένος οπισθάγκωνα.


Ποιος είναι ο μεγαλύτερός σου φόβος;

Εκτός από τις μικρές φοβίες που έχω που μετριούνται στο σήμα της νίκης με δυο δάχτυλα, φοβάμαι πάντα για την υγεία και την ευημερία των κοντινών μου ανθρώπων. Δεν αντέχω στη σκέψη ότι θα μπορούσα να τους χάσω, τουλάχιστον τώρα που μπορούμε να κάνουμε πράγματα μαζί, πριν φτάσουμε σε προχωρημένη ηλικία. Και επειδή θα διερωτήθηκε ο αναγνώστης, είναι υψοφοβία και φοβία για τα αλογάκια της Παναγίας.


Ποια ερώτηση θα ήθελες να σου κάνουν πιο συχνά;

Αν ο άνθρωπος όντως αρχίζει να κονταίνει όσο γερνάει. Δεν μου την κάνουν ποτέ, γιατί είμαι ψηλός, και δεν περνάει απ’ το μυαλό τους ότι κι εγώ κονταίνω. Νομίζουν ότι επειδή γράφω βιβλία είμαι υπεράνθρωπος. Πώς να τους εξηγήσω πόσο ευάλωτος κι ασήμαντος είμαι κι αισθάνομαι, ίσως περισσότερο από τους πλείστους του περίγυρού μου.