Το Myspace, ο ιστότοπος που έμαθε μια γενιά να φτιάχνει ψηφιακή ταυτότητα με τραγούδια, φωτογραφίες, HTML, φόντα που αναβόσβηναν και μια σχεδόν παιδική αίσθηση ελευθερίας, ετοιμάζει άλλη μία επιστροφή. Η ειρωνεία είναι έτοιμη: το μέσο που κάποτε έδωσε στους χρήστες τον έλεγχο της εικόνας τους επιστρέφει την εποχή που τα κοινωνικά δίκτυα έχουν γίνει μηχανές σύγκρισης, συνήθειας και αλγοριθμικού εγκλωβισμού.

Η αφορμή είναι το νέο ντοκιμαντέρ του Tommy Avallone για το Myspace, που επιστρέφει στην άνοδο, την πολιτιστική επιρροή και την παρακμή της πλατφόρμας. Στο ντοκιμαντέρ εμφανίζονται οι Aber Whitcomb, Chris DeWolfe και Tom Anderson, η ομάδα πίσω από τον ιστότοπο που ξεκίνησε το 2003 και έγινε γρήγορα ένα από τα πρώτα μεγάλα κοινωνικά δίκτυα.

Στην αρχή, κανείς δεν ήξερε ακριβώς τι ήταν το Myspace. Δεν ήταν απλώς προφίλ. Ήταν δωμάτιο, αφίσα, mixtape, ημερολόγιο, κλαμπ και προσωπική βιτρίνα μαζί. Για πολλούς μουσικούς, συγκροτήματα και νεανικές σκηνές, ήταν το μέρος όπου μπορούσαν να βρουν κοινό πριν τους ανακαλύψει η βιομηχανία. Για τους χρήστες, ήταν ένας τρόπος να πουν ποιοι είναι χωρίς να χωρέσουν ακόμη στα καθαρά, ομοιόμορφα κουτάκια που θα επέβαλλαν αργότερα οι πλατφόρμες.

Η ανάπτυξή του ήταν εκρηκτική. Κάποια στιγμή, σχεδόν 250.000 νέοι χρήστες έφτιαχναν προφίλ κάθε μέρα, οι διακομιστές κατέρρεαν και το Facebook άρχιζε να μεγαλώνει, βγαίνοντας από τα πανεπιστήμια και απλώνοντας τη δική του εκδοχή κοινωνικής δικτύωσης. Το 2005, το Myspace πουλήθηκε στη News Corp, μια κίνηση που τότε φαινόταν σαν επιβεβαίωση της δύναμής του, αλλά για πολλούς χρήστες σήμανε και την αρχή της απώλειας της παλιάς του αίσθησης.

Σήμερα, οι ιδρυτές του το κοιτούν μέσα από έναν κόσμο που μοιάζει να δικαίωσε και να διέστρεψε ταυτόχρονα την αρχική τους ιδέα. Ο Aber Whitcomb παραδέχεται ότι δεν είχαν ξεκινήσει με σκοπό να φτιάξουν κάτι εθιστικό. Υπήρχε όμως κάτι εντελώς καινούργιο στην τεχνολογία: η δυνατότητα να βλέπεις σε πραγματικό χρόνο τι κάνουν οι χρήστες και να χρησιμοποιείς αυτά τα δεδομένα για να κρατάς το προϊόν ζωντανό, πιο ελκυστικό, πιο αποτελεσματικό.

Ο Chris DeWolfe είναι ακόμη πιο σαφής για το τι άλλαξε μετά. Οι αλγόριθμοι, λέει, έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην εθιστική φύση των σημερινών κοινωνικών δικτύων. Όλα οργανώνονται γύρω από αυτό που πιθανότατα θα αρέσει στον χρήστη, με βασικό στόχο να αυξηθεί ο χρόνος που περνά σε μια πλατφόρμα.

Η δική του διάκριση είναι κρίσιμη. Στο Myspace, λέει, οι χρήστες μπορεί να περνούσαν πολλές ώρες, αλλά συχνά τις περνούσαν ανακαλύπτοντας μουσική ή μιλώντας πραγματικά με άλλους. Δεν ήταν ακόμη η εποχή του διαρκούς φόβου ότι οι άλλοι ζουν καλύτερα, ταξιδεύουν περισσότερο, διασκεδάζουν πιο σωστά, δείχνουν πιο ευτυχισμένοι.

Αυτό είναι ίσως το πιο παράξενο στοιχείο της νοσταλγίας για το Myspace. Δεν επιστρέφει μόνο ως παλιό λογότυπο ή ως αστείο για μια χαμένη εποχή του ίντερνετ. Επιστρέφει ως ανάμνηση ενός ψηφιακού χάους που, με όλα του τα στραβά, έμοιαζε λιγότερο κλειδωμένο. Πριν τα προφίλ γίνουν ομοιόμορφα, πριν η εικόνα του εαυτού γίνει στρατηγική, πριν η μουσική, οι φίλοι, οι φωτογραφίες και οι επιθυμίες μπουν σε μια ροή σχεδιασμένη να μη σταματά ποτέ.

Στο ντοκιμαντέρ εμφανίζονται και οι σημερινοί ιδιοκτήτες του Myspace, Tim και Chris Vanderhook της Viant Technologies, οι οποίοι δηλώνουν ότι εξακολουθούν να κατέχουν το όνομα και ότι σκοπεύουν να το ξαναλανσάρουν. Όπως λένε, περιμένουν την κατάλληλη στιγμή. Και αν αυτή η προσπάθεια δεν πετύχει, θα το δοκιμάσουν ξανά.

Το ερώτημα, βέβαια, είναι τι ακριβώς μπορεί να επιστρέψει. Το όνομα; Η νοσταλγία; Η μουσική του μνήμη; Ή εκείνη η αίσθηση ότι το ίντερνετ ήταν ακόμη ένας χώρος που μπορούσες να τον κάνεις λίγο άσχημο, λίγο δικό σου, λίγο απρόβλεπτο;

Το Myspace μπορεί να ετοιμάζει άλλη μία επανεκκίνηση. Το ίντερνετ όμως που το έκανε διάσημο έχει ήδη εξαφανιστεί μέσα στις ροές που ήρθαν μετά.

Με πληροφορίες από People/Lifo