Οι λάτρεις των σκύλων πιθανότατα το γνωρίζουν ήδη από την καθημερινή τους εμπειρία: οι τετράποδοι φίλοι μας φαίνεται να αντιλαμβάνονται τη διάθεση και τα συναισθήματά μας. Τώρα, όμως, οι επιστήμονες κατάφεραν να δουν τι ακριβώς συμβαίνει στον εγκέφαλο ενός σκύλου όταν αντικρίζει έναν άνθρωπο που χαμογελά ή, αντίθετα, δείχνει θυμωμένος – ακόμη κι αν πρόκειται για έναν εντελώς άγνωστο.

Στη νέα μελέτη συμμετείχαν συνολικά 14 σκύλοι, οι οποίοι παρέμειναν ακίνητοι μέσα σε μαγνητικό τομογράφο, ενώ οι ερευνητές τούς έδειχναν φωτογραφίες ανθρώπινων προσώπων με διαφορετικές εκφράσεις.

Όταν οι σκύλοι έβλεπαν χαρούμενα, χαμογελαστά πρόσωπα, οι επιστήμονες παρατήρησαν αυξημένη δραστηριότητα σε μια περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται με το σύστημα ανταμοιβής.

Πρόκειται για το εγκεφαλικό κύκλωμα που ενεργοποιείται όταν βιώνουμε ή προσδοκούμε κάτι ευχάριστο και μας βοηθά να το συνδέσουμε με μια θετική εμπειρία – για παράδειγμα, ένα νόστιμο φαγητό ή έναν έπαινο. Στους ανθρώπους, το ίδιο σύστημα βρίσκεται πίσω από το αίσθημα ικανοποίησης που μπορεί να προκαλέσει μια νίκη σε ένα παιχνίδι ή ακόμη και ένα θετικό σχόλιο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Προηγούμενες έρευνες σε σκύλους είχαν δείξει ότι η ίδια περιοχή του εγκεφάλου ενεργοποιείται όταν τα ζώα περιμένουν μια νόστιμη λιχουδιά ή όταν μυρίζουν ένα οικείο τους πρόσωπο.

«Ελέγχει το κίνητρό μας να κάνουμε πράγματα, την επιθυμία μας να δράσουμε», εξηγεί η Laura Cuaya, μία από τις επικεφαλής της μελέτης στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης. «Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι τα χαρούμενα πρόσωπα, ακόμη και όταν ανήκουν σε αγνώστους, έχουν θετική αξία για τους σκύλους».

Οι σκύλοι ξεχωρίζουν τη χαρά από τα αρνητικά συναισθήματα

Η Cuaya και ο συνεργάτης της, Raúl Hernández-Pérez, θέλησαν στη συνέχεια να εξετάσουν πώς αντιδρούν οι σκύλοι και σε άλλα ανθρώπινα συναισθήματα. Έτσι, τους έδειξαν εικόνες ανθρώπων που εξέφραζαν χαρά, θυμό, φόβο και λύπη.

Το ενδιαφέρον είναι ότι το κύκλωμα ανταμοιβής ενεργοποιήθηκε μόνο όταν οι σκύλοι αντίκριζαν χαρούμενα πρόσωπα.

«Οι σκύλοι μπορούν να διακρίνουν τα θετικά συναισθήματα από όλα τα υπόλοιπα, αλλά δεν φαίνεται να μπορούν να ξεχωρίσουν μεταξύ τους τα διαφορετικά αρνητικά συναισθήματα», δήλωσε στο BBC News ο Hernández-Pérez, επίσης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης.

Οι Cuaya και Hernández-Pérez είναι σύντροφοι τόσο στη ζωή όσο και στην έρευνα και έχουν αφιερώσει μεγάλο μέρος της επιστημονικής τους δουλειάς στη μελέτη της νοητικής λειτουργίας των σκύλων. Γνωρίστηκαν στο σχολείο στο Μεξικό και στη συνέχεια συνεργάστηκαν σε ερευνητικά προγράμματα που εξετάζουν, μεταξύ άλλων, τον τρόπο με τον οποίο οι σκύλοι ερμηνεύουν την ανθρώπινη γλώσσα και συμπεριφορά.

Οι έρευνές τους προσφέρουν νέα στοιχεία για τους βιολογικούς μηχανισμούς που βρίσκονται πίσω από τη μοναδική σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στον άνθρωπο και τον σκύλο.

Στις μελέτες τους έχουν συμμετάσχει ακόμη και τα δικά τους border collies, ο Odín και ο Kun-kun. Για τη συγκεκριμένη έρευνα, οι επιστήμονες αναζήτησαν και άλλους τετράποδους «εθελοντές», προσεγγίζοντας ιδιοκτήτες σκύλων σε πάρκα.

«Αν βλέπαμε κάποιον με έναν σκύλο που είχε το κατάλληλο μέγεθος για τον τομογράφο και φαινόταν ήρεμος και καλά εκπαιδευμένος, τον ρωτούσαμε αν θα ενδιαφερόταν να μας βοηθήσει», θυμάται ο Hernández-Pérez.

Πώς οι άνθρωποι άλλαξαν τον εγκέφαλο των σκύλων

Από νευροεπιστημονικής άποψης, σύμφωνα με την Cuaya, ο εγκέφαλος των σκύλων είναι εξαιρετικά ενδιαφέρων.

«Είναι πραγματικά πολύ καλοί στο να κατανοούν τα συναισθήματα των ανθρώπων, ενός είδους που είναι εντελώς διαφορετικό από το δικό τους», σημειώνει.

Οι επιστήμονες επιχειρούν πλέον να κατανοήσουν πώς τα χιλιάδες χρόνια συμβίωσης με τον άνθρωπο διαμόρφωσαν σταδιακά τα εγκεφαλικά κυκλώματα των σκύλων και τους επέτρεψαν να αναπτύξουν αυτήν την εντυπωσιακή ικανότητα.

«Όταν συγκρίνουμε τους ανθρώπους με άλλα πρωτεύοντα, εξετάζουμε ικανότητες που ενδέχεται να προέρχονται από έναν κοινό πρόγονο», εξηγεί η Cuaya.

«Με τους σκύλους, η ιστορία είναι εντελώς διαφορετική. Ακολούθησαν μια πολύ διαφορετική εξελικτική πορεία, όμως μέσω της εξημέρωσης ανέπτυξαν τις κοινωνικές ικανότητες που χρειάζονται για να μας κατανοούν και να συνεργάζονται μαζί μας».

Οι δύο επιστήμονες ελπίζουν ότι τα ευρήματά τους θα βοηθήσουν τους ανθρώπους να επικοινωνούν καλύτερα με τους σκύλους τους – και δείχνουν ότι η ανταμοιβή δεν χρειάζεται απαραίτητα να έχει τη μορφή μιας λιχουδιάς.

«Μπορούμε να ανταμείψουμε τους σκύλους μας με λιχουδιές, αλλά μπορούμε επίσης να τους ανταμείψουμε με τη χαρά μας», λέει η Cuaya.

Και η συμβουλή της είναι απλή: «Πρέπει λοιπόν να χαμογελάμε στους σκύλους – ακόμη και σε τυχαίους σκύλους που συναντάμε στον δρόμο».

Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση iScience.

Με πληροροφίες από BBC