Η «NAZA» είναι μια αποκαλυπτική ταινία που μέσα σε 80 λεπτά εκθέτει, μεταξύ άλλων, τον τρόπο που το Ισραήλ χρησιμοποιεί συστήματα AI για να αποφασίσει ποιους στόχους θα εξοντώσει, αδιαφορώντας για το αν θα σκοτώσει αμάχους, παιδιά, οικογένειες ολόκληρες.

Σκηνοθετούν οι Ισραηλινοί κινηματογραφιστές Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Σορ, οι οποίοι κέρδισαν Όσκαρ το 2025 για το No Other Land, ένα ντοκιμαντέρ σχετικά με τα πογκρόμ Ισραηλινών εποίκων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη που συνδημιούργησαν με τους Παλαιστίνιους σκηνοθέτες Μπασέλ Άντρα και Χάμνταν Μπάλαλ.

Το ντοκιμαντέρ έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Βενετίας, περιλαμβάνοντας δημοσιογραφική έρευνα και συνεντέυξεις από 24 Ισραηλινούς αξιωματικούς και στρατιώτες των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών.

«Να μιλήσουν για όσα έκαναν»

Ο τίτλος της, «NAZA», είναι είναι ένας εβραϊκός ευφημισμός που χρησιμοποιείται στις υπηρεσίες πληροφοριών για να υποδηλώσει τον αριθμό των αμάχων που αναμένεται να σκοτωθούν σε μια συγκεκριμένη αεροπορική επιδρομή, σύμφωνα με το Al Jazeera.

Οι δημιουργοί άφησαν τους στρατιώτες και τους αξιωματικούς «να μιλήσουν για όσα έκαναν», όπως θα σημειώσει ο Άμπραχαμ στο AFP. Στόχος να αποκαλύψουν «πώς έμοιαζαν τα συστήματα δολοφονίας στη Γάζα και πώς λειτουργούσαν».

Οι συνεντευξιαζόμενοι περιγράφουν ένα σύστημα με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, γνωστό ως «Lavender», το οποίο αξιοποιούσε το δίκτυο τηλεπικοινωνιών της Γάζας που βρισκόταν υπό παρακολούθηση (τηλεφωνικές κλήσεις, μετακινήσεις και αλληλεπιδράσεις) προκειμένου να εντοπίζει στόχους για εξόντωση.

Μια μηχανή που σκοτώνει «σαν βιντεοπαιχνίδι»

Όσα ακούγονται στο ντοκιμαντέρ είναι ανατριχιαστικές παραδοχές μιας μηχανής που σκοτώνει. Ενδεικτικά, ένας από τους συνεντευξιαζόμενους παραδέχεται: «Γινόταν σε μαζική κλίμακα, σαν εργοστάσιο».

Ένας άλλος, ο οποίος συμμετείχε στον εντοπισμό στόχων, λέει ότι η διαδικασία είναι «σαν βιντεοπαιχνίδι, επειδή όλα γίνονται εξ αποστάσεως» και ότι είναι «απίστευτα διασκεδαστική».

Ορισμένοι από τους συνεντευξιαζόμενους μίλησαν για την καταστροφή κατοικιών αμάχων, την αδιαφορία για το ανθρωπιστικό δίκαιο και μια «γενικότερη ατμόσφαιρα» «μίσους» απέναντι στους Παλαιστινίους.

«Δεν μπορεί να υπάρξει άρνηση για το τι γνώριζαν τα στελέχη των υπηρεσιών πληροφοριών», αποκάλυψαν στρατιωτικές πηγές στην ταινία, προσθέτοντας ότι «είδαν με τα ίδια τους τα μάτια και άκουσαν με τα ίδια τους τα αυτιά ότι τα σπίτια που “ενοχοποιούσαν” ήταν γεμάτα οικογένειες».

Ένα νέο ρεκόρ

Το NAZA είναι το μοναδικό ντοκιμαντέρ που συμμετέχει στο διαγωνιστικό τμήμα του φετινού φεστιβάλ, το οποίο ολοκληρώνεται το Σάββατο.

Μετά την πρεμιέρα του, το κοινό στάθηκε όρθιο και χειροκροτούσε για 25 λεπτά, ένα νέο ρεκόρ καθώς πρόκειται για το μεγαλύτερο χειροκρότημα που έχει καταγραφεί.