Από ένα λύκειο στα εργατικά προάστια του Παρισιού ξεκίνησε το κύμα διαδηλώσεων που εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη Γαλλία, με εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να βγαίνουν στους δρόμους και τις κινητοποιήσεις να αποκτούν πλέον ευρύτερα κοινωνικά και πολιτικά χαρακτηριστικά.

Αυτό που άρχισε ως διαμαρτυρία για τις ελλείψεις εκπαιδευτικών και τις συνθήκες στα σχολεία εξελίχθηκε μέσα σε έναν μήνα σε ένα κίνημα που εκφράζει τη δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, τις κοινωνικές ανισότητες και τις κυβερνητικές επιλογές.

Μεγάλα ειδησεογραφικά μέσα, όπως Independent, CNA και Euronews, αναλύουν το πώς ξεκίνησαν οι κινητοποιήσεις, με την αφετηρία να εντοπίζεται στις 17 Σεπτεμβρίου, στο λύκειο Saint-Exupéry, στο Κρετέιγ, νοτιοανατολικά του Παρισιού. Εκεί, εκπαιδευτικοί και εργαζόμενοι προχώρησαν σε απεργία, διαμαρτυρόμενοι για τις κενές θέσεις προσωπικού και την έλλειψη πόρων.

Σύντομα, οι μαθητές συμμετείχαν στις διαμαρτυρίες, ενώ βίντεο που κυκλοφόρησαν στο Instagram και το TikTok συνέβαλαν στην εξάπλωση του κινήματος. Μέσα σε λίγες ημέρες, σχολεία σε προάστια του Παρισιού, αλλά και σε πόλεις όπως η Μασσαλία, το Στρασβούργο, η Τουρ και η Λιλ, βρέθηκαν στο επίκεντρο καταλήψεων και κινητοποιήσεων.

Γαλλία: Οι ελλείψεις στα σχολεία και η οργή των μαθητών

Τα αιτήματα των μαθητών αφορούν προβλήματα που, σύμφωνα με εκπαιδευτικούς και γονείς, παραμένουν άλυτα εδώ και χρόνια. Ελλείψεις καθηγητών, υπερπληθείς τάξεις, παλαιωμένα σχολικά κτήρια και ανεπαρκείς υποδομές συνθέτουν την εικόνα ενός εκπαιδευτικού συστήματος που βρίσκεται υπό πίεση.

Σύμφωνα με στοιχεία του γαλλικού υπουργείου Παιδείας, το 9,8% των διδακτικών ωρών στα δημόσια σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν πραγματοποιήθηκε κατά το σχολικό έτος 2024-2025, κυρίως επειδή δεν αντικαταστάθηκαν εκπαιδευτικοί που απουσίαζαν.

«Το σχολικό σύστημα βρίσκεται σε κρίση, και μάλιστα εδώ και πολύ καιρό», δήλωσε στο Euronews ο πρόεδρος του εκπαιδευτικού συνδικάτου SNALC, Ζαν-Ρεμί Ζιράρ.

Οι μαθητές καταγγέλλουν επίσης τις ανισότητες μεταξύ σχολείων, ιδιαίτερα στα οικονομικά ασθενέστερα προάστια, καθώς και το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια Parcoursup, το οποίο επικρίνεται για έλλειψη διαφάνειας.

Από τις σχολικές κινητοποιήσεις στις συγκρούσεις στη Γαλλία

Η κλιμάκωση ήταν ταχεία. Στις 6 Οκτωβρίου, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, 256.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ανέβασαν τον αριθμό στις 450.000.

Στο κίνημα προστέθηκαν φοιτητές, εκπαιδευτικοί, εργατικά συνδικάτα και γονείς, διευρύνοντας τα αρχικά αιτήματα.

Παρότι πολλές συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν ειρηνικά, σε αρκετές περιπτώσεις σημειώθηκαν συγκρούσεις με την αστυνομία, βανδαλισμοί και καταστροφές σχολικών εγκαταστάσεων.

Η αστυνομική αντιμετώπιση αποτέλεσε με τη σειρά της αντικείμενο διαμαρτυρίας. Στις αρχές Οκτωβρίου, ένας 15χρονος έχασε το χέρι του σε περιστατικό με αστυνομική χειροβομβίδα στη Λανς, ενώ ένας 16χρονος στην Τουρ έχασε την όραση από το ένα μάτι, με τις συνθήκες των τραυματισμών να διερευνώνται.

Διεθνής Αμνηστία και γαλλικές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατήγγειλαν δυσανάλογη χρήση βίας, ενώ οι αστυνομικές αρχές υποστήριξαν ότι οι επεμβάσεις αποσκοπούσαν στην αντιμετώπιση βίαιων ενεργειών.

Η ακρίβεια διευρύνει το κίνημα στη Γαλλία

Στις 17 Οκτωβρίου, οι κινητοποιήσεις απέκτησαν νέα διάσταση, με εκατοντάδες χιλιάδες Γάλλους να διαδηλώνουν κατά του αυξημένου κόστους ζωής.

Στο Παρίσι σημειώθηκαν εκτεταμένα επεισόδια και 855 άνθρωποι τέθηκαν υπό κράτηση, σύμφωνα με την αστυνομία. Ένας διαδηλωτής πέθανε από καρδιοαναπνευστική ανακοπή, με τις αρχές να διευκρινίζουν ότι ο θάνατός του δεν συνδεόταν με αστυνομική επέμβαση ή με τις συγκρούσεις.

Στη Λιμόζ, πυρκαγιά προκάλεσε σοβαρές καταστροφές στο ιστορικό δημαρχείο, ενώ επεισόδια καταγράφηκαν και σε άλλες πόλεις.

Η μετάβαση από τα εκπαιδευτικά αιτήματα στην ευρύτερη διαμαρτυρία για την ακρίβεια αναδεικνύει, σύμφωνα με τις αναλύσεις των διεθνών μέσων, τη συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια.

Η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί ανακοίνωσε σχέδιο πέντε σημείων για την εκπαίδευση, προβλέποντας παρεμβάσεις στις σχολικές υποδομές, την αναπλήρωση των χαμένων μαθημάτων και τη μεγαλύτερη συμμετοχή των μαθητών στις αποφάσεις.

Ωστόσο, η δυσαρέσκεια έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια της εκπαίδευσης.

Με τις προεδρικές εκλογές του 2027 να πλησιάζουν, οι κινητοποιήσεις αποτελούν νέα πρόκληση για τον Εμανουέλ Μακρόν, καθώς η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί τόσο τα εκπαιδευτικά αιτήματα όσο και τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά.

Μάλιστα, πολλοί αναλυτές εξετάζουν το ενδεχόμενο η γαλλική αναταραχή να αποτελέσει σημείο αναφοράς για αντίστοιχες, μεγάλες κινητοποιήσεις στην Ευρώπη, όπου το κόστος ζωής και οι πιέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες αποτελούν επίσης, πηγές δυσαρέσκειας.

Στην άλλη πλευρά των Πυρηναίων, ακτιβιστές βγήκαν στους δρόμους των πόλεων της Ισπανίας τον Σεπτέμβριο διαμαρτυρόμενοι για το κόστος στέγασης. Αφορμή για τις διαδηλώσεις στάθηκε η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ από το σπίτι της, αφού ένα επενδυτικό κεφάλαιο αύξησε το ενοίκιό της κατά 230%. Η Μαρικάρμεν έφυγε από τη ζωή δύο εβδομάδες αργότερα, αφού είχε εισαχθεί στο νοσοκομείο. Οι διαδηλωτές ζητούν χαμηλότερα ενοίκια, τερματισμό των εξώσεων και απαγόρευση της αγοράς ακινήτων από επενδυτικά κεφάλαια.

Παρόμοια αιτήματα διατυπώθηκαν το Σάββατο και στην Πορτογαλία, με εκατοντάδες πολίτες να συγκεντρώνονται στο κέντρο της Λισαβόνας. Το Σάββατο ήταν επίσης η πρώτη ημέρα διαδηλώσεων για το κόστος ζωής στην Ιταλία και το Βέλγιο.

Παράλληλα, στην Αλβανία, οι διαδηλώσεις κατά του πρωθυπουργού Έντι Ράμα εισήλθαν την Κυριακή στην έκτη ημέρα τους. Οι διαδηλωτές εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για τη διαφθορά, την έλλειψη θέσεων εργασίας και το χαμηλό επίπεδο της εκπαίδευσης.