Μπαίνεις σε μια πρότυπη δομή φροντίδας. Σου εξηγούν ότι οι άνθρωποι με αναπηρία ζουν εκεί με ασφάλεια, απασχολούνται δημιουργικά και κοστίζουν λιγότερο στο κράτος. Όλα ακούγονται οργανωμένα και αποτελεσματικά. Μόνο που υπάρχει μια λεπτομέρεια: οι κανόνες της δομής είναι εμπνευσμένοι από τη ναζιστική ιδεολογία. Αυτό ακριβώς συνέβη στο The Experiment, το ντοκιμαντέρ του βρετανικού Channel 4 που προβλήθηκε στις 21 Οκτωβρίου.

Οι δημιουργοί έστησαν μια ψεύτικη δομή φροντίδας, το SegriLife House, και προσκάλεσαν ανυποψίαστους επισκέπτες. Οι «ένοικοι» ήταν ηθοποιοί με αναπηρία ή νευροδιαφορετικότητα, ενώ οι πρακτικές που παρουσιάζονταν βασίζονταν σε ιστορικές ναζιστικές αντιλήψεις για τον αποκλεισμό των ανθρώπων με αναπηρία.

Οι επισκέπτες είδαν ανθρώπους να εκτελούν επαναλαμβανόμενες εργασίες για ελάχιστη αμοιβή, κοιτώνες με κάμερες παρακολούθησης και διαφημιστικά μηνύματα που παρουσίαζαν τον διαχωρισμό ως κάτι θετικό. Ένα από αυτά έγραφε: «Η κανονική ζωή δεν είναι για όλους».

Το πιο ανησυχητικό; Αρκετοί επισκέπτες αρχικά δικαιολόγησαν όσα έβλεπαν, επικαλούμενοι την ασφάλεια και το οικονομικό κόστος της φροντίδας. Κάποιοι εξέφρασαν επιφυλάξεις, ενώ ένας χαρακτήρισε τελικά τη δομή «κόλαση επί γης».

Το ντοκιμαντέρ συνδέει το πείραμα με το ναζιστικό πρόγραμμα Aktion T4, μέσω του οποίου δολοφονήθηκαν συστηματικά άνθρωποι με αναπηρίες και ψυχικές ασθένειες. Τότε, όπως υπενθυμίζουν οι δημιουργοί, η προπαγάνδα χρησιμοποιούσε επίσης το οικονομικό κόστος ως επιχείρημα για την απανθρωποποίησή τους.

Το πείραμα, που παρουσίασαν ο Ματ Φρέιζερ και η Σόφι Μόργκαν, δεν αποτελεί επιστημονική μελέτη και οι αντιδράσεις των συμμετεχόντων δεν μπορούν να γενικευτούν. Θέτει, όμως, ένα εξαιρετικά άβολο ερώτημα: Αν αφαιρέσεις από μια απάνθρωπη ιδεολογία τα σύμβολά της και την παρουσιάσεις ως πρόοδο, πόσοι θα καταλάβουν τι πραγματικά συμβαίνει;

Με πληροφορίες από LIFO