Έχοντας στα χέρια μας σχεδόν όλα τα αποτελέσματα του προγράμματος Πολιτισμός ΙΙΙ, καθώς και του προγράμματος ΚΥΠΡΙΑ 2026 και εν αναμονή και του χορηγικού προγράμματος για τον τομέα των Εικαστικών, μπορούμε να προχωρήσουμε σε κάποια συμπεράσματα, ιδιαίτερα προβληματικά, για τον πολιτισμό στην Κύπρο που, όπως παρουσιάσαμε σε προηγούμενα άρθρα, αποτελεί και απειλή για τους ίδιους τους καλλιτέχνες.

Δεν θα αναφερθούμε στην καθυστέρηση ως προς την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, καθότι έχει ήδη αποτελέσει πεδίο συζήτησης των τελευταίων μηνών και ελπίζουμε ότι πλέον όλα έχουν δρομολογηθεί έτσι ώστε να αποτραπεί μια τέτοια περίπτωση του χρόνου. Είμαστε, ωστόσο, σε αναμονή για ενημέρωση από το Υφυπουργείο σχετικά με τις όποιες διορθωτικές ενέργειες για την καθυστέρηση καθότι σχεδόν ολόκληρος ο προγραμματισμός της χρονιάς από μέρους των Οργανισμών και των καλλιτεχνών έχει ανατραπεί. Θα υπάρξει παράταση ολοκλήρωσης των προτάσεων μέχρι τους πρώτους μήνες του 2027 ή θα αναγκαστούμε να ζήσουμε ένα βαρυφορτωμένο πρόγραμμα δημιουργίας τους μήνες Σεπτέμβριο – Δεκέμβριο όπως τα τελευταία χρόνια;

Πάμε, όμως, να μιλήσουμε για τους αριθμούς των φετινών αποτελεσμάτων και πώς αυτά επηρεάζουν σημαντικά το μέλλον του πολιτισμού. Πιο κάτω πίνακας με σχετικούς συγκριτικούς αριθμούς.

Η ανάλυση μας θα επικεντρωθεί στους τομείς της Λογοτεχνίας, του Θεάτρου, του Χορού και της Μουσικής, καθώς και του προγράμματος ΚΥΠΡΙΑ 2026 παρότι και ο Κινηματογράφος και ο Παραδοσιακός Πολιτισμός χρήζουν επεξήγησης και ανάλυσης που αφορά την ίδια την αίτηση, αλλά θα επανέλθουμε μελλοντικά.

Για να προλάβουμε τα όποια επιχειρήματα τύπου «Δεν μπορούν όλες οι προτάσεις να χρηματοδοτούνται», θα θέσουμε ως βάση συζήτησης ότι και τα δύο χρηματοδοτικά προγράμματα ορίζουν ως επιτρεπτή κατώτερη βαθμολογία το 70% εξ ου και η ανάλυσή μας θα επικεντρωθεί στις έγκυρες και όχι σε όλες τις αιτήσεις. Επομένως, παίρνουμε ως δεδομένο ότι αιτήσεις που ξεπερνούν το 70% αφορούν έργα που δύναται να προσφέρουν ένα αξιοσημείωτο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Είναι, λοιπόν, ιδιαίτερα προβληματικό ότι στους πλείστους τομείς δεν έχει χρηματοδοτηθεί το 33 με 55% των έγκυρων αιτήσεων.

Τον Νοέμβριο του 2024, το Υφυπουργείο Πολιτισμού προχώρησε σε διεξαγωγή έρευνας στους Δημιουργούς Πολιτισμού με δείγμα 573 καλλιτέχνες. Αυτούσια πιο κάτω είναι επιλεγμένα κάποια εκ των αποτελεσμάτων με ειδική αναφορά στα Χορηγικά Προγράμματα:

-30% ζήτησε την αναβάθμιση των χορηγικών του προγραμμάτων

-46% ζήτησε σταθερότητα των χρονοδιαγραμμάτων των αιτήσεων

-41% ζήτησε καθοδήγηση του κοινού από το Τμήμα για τη συμπλήρωση των αιτήσεων.

Ενώ οι εισηγήσεις προς το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού συγκεκριμένα για το θέμα Χρηματοδότηση και Επιχορηγήσεις ήταν οι πιο κάτω:

-Διαφάνεια στις χορηγίες.

-Κατάργηση ορίων στο ύψος των επιχορηγήσεων για μεγαλύτερης κλίμακας έργα

-Ενίσχυση επιχορηγήσεων για διεπιστημονικά έργα

-Αύξηση ποσών χρηματοδότησης πολιτιστικών δημιουργών.

Τα πιο πάνω σημεία αναφέρονται όχι ως κριτική προς το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού, αλλά ως σημείο ανάδειξης των αναγκών των καλλιτεχνών του νησιού και ίσως μια υπενθύμιση ότι η κοινότητα βρίσκεται ανά πάσα στιγμή δίπλα στο Υφυπουργείο για καθορισμό στρατηγικής. Αυτό, όμως, που διαφαίνεται από τη συγκεκριμένη έρευνα είναι ότι η λύση και η απάντηση για τον πολιτισμό στην Κύπρο δεν είναι ο ανταγωνισμός ή η «διεκδίκηση» χρηματοδοτήσεων αλλά η ενίσχυση και η ανάπτυξη αυτών των χρηματοδοτήσεων ούτως ώστε να μπορούν να καλύψουν το σύνολο των κυττάρων πολιτισμού του νησιού.

Οι αντιξοότητες που αντιμετωπίζουμε ως καλλιτέχνες σε ένα νησί, όπως έχουμε δει σε προηγούμενο άρθρο, χρειάζονται ενότητα από όλα τα μέρη του οικοσυστήματος και όχι τον κατακερματισμό του στον βωμό των ανταγωνιστικών πολιτικών για το ποιος θα κατορθώσει να ενταχθεί στη χρηματοδότηση πριν καλυφθεί το κονδύλι.

Μοιραζόμαστε την ίδια αγάπη για την τέχνη και τη δημιουργία και αντιμετωπίζουμε τις ίδιες προκλήσεις και υποχρεώσεις απέναντι στη δημιουργία. Οι ανταγωνιστικές πολιτικές δεν θα μας σπρώξουν προς την ανάπτυξη ατομικά και συνολικά, αλλά προς την εξαθλίωση και τέλος την εξαφάνιση συστημικά. Η διεκδίκηση από όλους, φορείς και καλλιτέχνες, πρέπει και είναι η αύξηση του προϋπολογισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού, η ολοκλήρωση της θεσμοθέτησης του καλλιτέχνη και η προστασία της δημιουργίας. Η επιβίωση δεν βρίσκεται στον ανταγωνισμό των καλλιτεχνών, αλλά στην αλληλεγγύη και την ασφάλεια της ύπαρξής τους.