Το χαρτί και το μολύβι τη συνόδευαν από τότε που θυμάται τον εαυτό της, επιστρέφοντας πάντα σε αυτά, ανεξάρτητα από τη διαδρομή που ακολουθούσε κάθε φορά η ζωή της. Η Ασπασία Ξυδέα είναι εικονογράφος σε μια εποχή που η ψηφιακή εικόνα κυριαρχεί και τα παραδοσιακά υλικά μοιάζουν σχεδόν «προϊστορικά», επιμένοντας να μουντζουρώνει κόλλες και να γεμίζει λευκές σελίδες με ολόκληρους κόσμους.

Αγαπά ιδιαίτερα το παιδικό βιβλίο, γιατί μέσα από αυτό διατηρεί ζωντανή την περιέργεια και τη φαντασία, με τις οποίες ένα παιδί ανακαλύπτει τον κόσμο. Για την ίδια, άλλωστε, μια ιστορία μπορεί να γεννηθεί από το τίποτα κι ένα μικρό μυρμήγκι που κουβαλά κάτι μεγαλύτερο από το ίδιο, μπορεί να κρύβει μέσα του ένα ολόκληρο σύμπαν. Σε αυτήν τη συζήτηση μάς μιλά για τη δημιουργικότητα, την έμπνευση, τους χαρακτήρες που γεννιούνται μέσα από το μολύβι της, αλλά και για εκείνα τα στοιχεία που εξακολουθούν να κάνουν την εικονογράφηση βαθιά ανθρώπινη.

Πώς ξεκίνησε η σχέση σου με την εικονογράφηση και ποια ήταν η στιγμή που συνειδητοποίησες ότι θέλεις να την ακολουθήσεις επαγγελματικά;

Δεν θυμάμαι τον εαυτό μου χωρίς χαρτί και μολύβι. Από μικρή ζωγράφιζα συνέχεια και κάπως έτσι έγινε ο φυσικός μου τρόπος να εκφράζομαι. Στα έντεκά μου ξεκίνησα μαθήματα τέχνης με τον Τάσο Αριδά και τον Γιάννη Γκούζο στην Καλαμάτα και τότε άρχισα να καταλαβαίνω ότι η εικόνα μπορούσε να γίνει κάτι περισσότερο. Η αλήθεια είναι ότι η επαγγελματική μου πορεία δεν πήγε εξαρχής προς τα εκεί. Όμως, ό,τι κι αν έκανα, πάντα επέστρεφα στο σχέδιο. Κάποια στιγμή σταμάτησα να το βλέπω ως κάτι παράλληλο και αποφάσισα να του δώσω τη θέση που είχε πάντα στη ζωή μου.


Έχεις σπουδάσει Εφαρμοσμένες Τέχνες αλλά και Μηχανικός Έργων Υποδομής. Με ποιον τρόπο συνυπάρχουν αυτές οι δύο διαφορετικές κατευθύνσεις στη δημιουργική σου σκέψη;

Για πολλά χρόνια θεωρούσα ότι ήταν δύο τελείως διαφορετικοί κόσμοι. Σήμερα πιστεύω το αντίθετο. Οι σπουδές στη μηχανική με έμαθαν να οργανώνω τη σκέψη μου, να διαχειρίζομαι έργα και να λύνω προβλήματα. Η τέχνη, από την άλλη, μού δίνει την ελευθερία να πειραματίζομαι και να εκφράζομαι. Στην πραγματικότητα η εικονογράφηση χρειάζεται και τα δύο. Δεν αρκεί μόνο η έμπνευση. Χρειάζεται οργάνωση, συνεργασία και συνέπεια. Οπότε, κοιτάζοντας πίσω, χαίρομαι που ακολούθησα και τις δύο διαδρομές.

Άρα, η δημιουργικότητα είναι περισσότερο έμπνευση ή πειθαρχία;

Δεν είμαι σίγουρη ότι είναι μόνο ένα από τα δύο. Ίσως να είναι και τα δύο. Ίσως και κάτι περισσότερο. Πιστεύω ότι η δημιουργικότητα γεννιέται από την περιέργεια. Από το να παρατηρείς τον κόσμο, να ακούς τους ανθρώπους, να ζεις εμπειρίες, να συγκινείσαι, να κάνεις ερωτήσεις. Η έμπνευση έρχεται από όλα όσα κουβαλάμε μέσα μας και η πειθαρχία μάς βοηθά να τους δώσουμε μορφή. Στο τέλος όμως, η δημιουργικότητα είναι κυρίως μια στάση ζωής. Ένας τρόπος να παραμένεις ανοιχτός. Να συνεχίζεις να βλέπεις τον κόσμο με την ίδια περιέργεια που τον κοιτάζει ένα παιδί.


Μιλώντας για έμπνευση, πώς αντιμετωπίζεις τη λευκή σελίδα όταν η έμπνευση απουσιάζει;

Την αγαπώ τη λευκή σελίδα. Δεν έχω ποτέ φοβηθεί το κενό. Ίσως γιατί πιστεύω ότι το κενό εμπεριέχει τα πάντα. Όλες τις πιθανότητες, όλες τις ιστορίες, όλες τις εικόνες που δεν έχουν ακόμη γεννηθεί. Για μένα η λευκή σελίδα δεν είναι απειλή. Είναι πρόσκληση.

Γι’ αυτό και όταν κάποιος μου λέει ότι δεν έχει έμπνευση ή δεν ξέρει το πώς, του δίνω πάντα την ίδια συμβουλή: πάρε ένα μολύβι και ένα χαρτί. Ακόμα και την ώρα που μιλάς στο τηλέφωνο, κάνε μουτζούρες. Οι μουτζούρες είναι θεραπευτικές. Δεν έχουν στόχο, δεν έχουν πίεση, δεν έχουν σωστό και λάθος. Και πολλές φορές μέσα από αυτές γεννιούνται οι καλύτερες ιδέες.

Ποιες είναι οι δικές σου πηγές έμπνευσης όταν σχεδιάζεις έναν νέο χαρακτήρα ή έναν ολόκληρο εικονογραφημένο κόσμο;

Οι άνθρωποι γύρω μου. Τα παιδιά μου, οι φίλοι μου, οι ιστορίες που ακούω, τα ταξίδια, οι μικρές στιγμές της καθημερινότητας. Όταν δουλεύω πάνω σε ένα βιβλίο, προσπαθώ πρώτα να καταλάβω τον κόσμο του συγγραφέα. Να δω τι τον συγκίνησε και τι θέλει να μοιραστεί με τον αναγνώστη. Από εκεί ξεκινά η δική μου έρευνα και σιγά σιγά αρχίζουν να γεννιούνται οι χαρακτήρες. Συνήθως δεν εμφανίζονται έτοιμοι. Χτίζονται λίγο λίγο, μέσα από δοκιμές, σημειώσεις και πολλές μικρές παρατηρήσεις.

Η εικονογράφηση παιδικών παραμυθιών κατέχει σημαντική θέση στο έργο σου. Τι είναι αυτό που σε γοητεύει περισσότερο στον κόσμο του παιδικού βιβλίου;

Τα παιδιά έχουν έναν πολύ άμεσο τρόπο να βλέπουν τις εικόνες. Δεν τα απασχολεί αν κάτι είναι «σωστό» ή «λάθος» καλλιτεχνικά. Αν μια εικόνα τους μιλήσει, θα το καταλάβεις αμέσως. Αυτό είναι κάτι που αγαπώ πολύ. Μέσα από τα παιδικά βιβλία μπορείς να μιλήσεις για σημαντικά θέματα χωρίς να χρειάζονται περίπλοκες εξηγήσεις. Και κάθε παιδί τελικά φτιάχνει τη δική του εκδοχή της ιστορίας, κάτι που βρίσκω πραγματικά όμορφο.

Η μητρότητα έχει επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεις την εικονογράφηση;

Απόλυτα. Η μητρότητα με άλλαξε πολύ. Νομίζω ότι με πέρασε από το «εγώ» στο «μαζί». Με έκανε να ακούω περισσότερο, να παρατηρώ καλύτερα και να βλέπω τα πράγματα πέρα από τη δική μου οπτική. Με βοήθησε, επίσης, να θυμηθώ πώς βλέπει τον κόσμο ένα παιδί και να ξανασυναντήσω μια ματιά που πολλοί ενήλικες χάνουμε μεγαλώνοντας. Μια ματιά γεμάτη περιέργεια, φαντασία και θαυμασμό για τα πιο απλά πράγματα.

Παράλληλα, με έκανε πιο συνειδητή για το τι αφήνουμε πίσω μας μέσα από τις ιστορίες και τις εικόνες που δημιουργούμε. Ένα παιδί μπορεί να θυμάται μια εικόνα ή μια φράση για χρόνια, οπότε αισθάνομαι μεγαλύτερη ευθύνη απέναντι σε αυτό που μοιράζομαι μέσα από τη δουλειά μου.

Και φυσικά με δίδαξε υπομονή. Πολλή υπομονή. Αλλά και κάτι ακόμη που θεωρώ πολύ σημαντικό: να ξαναβρίσκω τη χαρά στα μικρά πράγματα. Σε ένα σύννεφο που μοιάζει με δράκο, σε ένα μυρμήγκι που κουβαλά κάτι μεγαλύτερο από το ίδιο ή σε μια ιστορία που μπορεί να γεννηθεί από το τίποτα. Τα παιδιά έχουν έναν μοναδικό τρόπο να ανακαλύπτουν το θαύμα μέσα στην καθημερινότητα. Μέσα από τη μητρότητα έμαθα να το αναζητώ ξανά κι εγώ.

Όταν καλείσαι να εικονογραφήσεις κλασικά παραμύθια, πώς ισορροπείς ανάμεσα στον σεβασμό προς το πρωτότυπο έργο και στην προσωπική σου καλλιτεχνική ματιά;

Ξεκινώ πάντα από τον σεβασμό προς την ιστορία. Προσπαθώ να καταλάβω τι είναι αυτό που την έκανε να αντέξει στον χρόνο. Από εκεί και πέρα, αναζητώ τη δική μου είσοδο σε αυτήν. Δεν με ενδιαφέρει να επαναλάβω εικόνες που έχουν ήδη υπάρξει αλλά να συνομιλήσω με το κείμενο και να προσφέρω μια νέα ανάγνωση.


Υπάρχει κάποια εικονογράφηση με την οποία αισθάνεσαι πιο συνδεδεμένη συναισθηματικά;

Θα πω το βιβλίο «Είμαι εδώ» της Μυρτώς Κάζη, εκδόσεις Διόπτρα. Ένα βιβλίο που μιλά για την απώλεια, τους οικογενειακούς δεσμούς και τη ζωή που, όσο δύσκολο κι αν είναι, συνεχίζεται. Κλήθηκα να εικονογραφήσω ένα θέμα τεράστιο. Ένα θέμα που όλοι κάποια στιγμή συναντάμε, αλλά δύσκολα μπορούμε να περιγράψουμε με λόγια. Και έπρεπε να το κάνω με χρώματα.

Αυτό που έκανε το έργο ακόμα πιο ιδιαίτερο ήταν ότι το κείμενο ήταν βαθιά προσωπικό. Ήταν βγαλμένο από την ψυχή της συγγραφέως. Δεν αρκούσε λοιπόν να καταλάβω την ιστορία. Έπρεπε να μπω μέσα στον πόνο της, στην απώλειά της, να δω τον κόσμο μέσα από τα μάτια της και ταυτόχρονα να ανακαλύψω τα χρώματα, το φως και την ελπίδα που έβλεπε εκείνη μέσα σε αυτήν τη διαδρομή.

Ασπασία, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και της ψηφιακής παραγωγής εικόνας, τι θεωρείς ότι παραμένει αναντικατάστατα ανθρώπινο στην εικονογράφηση;

Νομίζω το βίωμα. Η τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει εικόνες πολύ γρήγορα, όμως δεν έχει αναμνήσεις, εμπειρίες ή προσωπικές ιστορίες. Αυτά είναι που επηρεάζουν κάθε δημιουργό και τελικά φαίνονται στη δουλειά του.

Δεν βλέπω την τεχνητή νοημοσύνη ως εχθρό. Αντίθετα, πιστεύω ότι μας υπενθυμίζει πόση αξία έχει η προσωπική ματιά. Όταν όλοι έχουν πρόσβαση στα ίδια εργαλεία, αυτό που ξεχωρίζει είναι ο τρόπος με τον οποίο ο καθένας βλέπει και ερμηνεύει τον κόσμο.

Ίσως τελικά η τεχνητή νοημοσύνη να είναι ένα δώρο για εκείνους που θα επιλέξουν να παραμείνουν αυθεντικοί. Γιατί όταν όλα αρχίζουν να μοιάζουν μεταξύ τους, η αλήθεια, το βίωμα και η μοναδική ανθρώπινη ματιά αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Το έργο της Ασπασίας που επιλέχθηκε από το Procreate και παρουσιάστηκε στην έκθεση της Σαγκάης τον Απρίλιο του 2026.


Αν μπορούσες να επιλέξεις ένα ονειρικό πρότζεκτ χωρίς περιορισμούς, ποια ιστορία ή ποιο θέμα θα ήθελες να εικονογραφήσεις και γιατί;

Δεν ξέρω αν έχω ένα συγκεκριμένο ονειρικό πρότζεκτ. Αυτό που ξέρω είναι ότι θέλω να συνεχίσω να ανακαλύπτω νέους δρόμους μέσα από την εικονογράφηση και να συνεργάζομαι με ανθρώπους, οργανισμούς και brands που ίσως σήμερα να μην φαντάζομαι καν.

Δεν μου αρέσουν οι ταμπέλες. Πιστεύω ότι η δημιουργία συμβαίνει όταν βγαίνεις από τα γνώριμα και αφήνεις τον εαυτό σου να εξερευνήσει κάτι καινούργιο. Εκεί όπου δεν υπάρχουν έτοιμες απαντήσεις και χρειάζεται να χαράξεις τη δική σου διαδρομή.

Αν όμως έπρεπε να επιλέξω ένα θέμα, θα ήθελα να δημιουργήσω ένα μεγάλο εικονογραφικό έργο γύρω από τόπους που κουβαλώ μέσα μου. Τη Μάνη και την Καλαμάτα, απ’ όπου κατάγομαι, αλλά και την Κύπρο, που εδώ και χρόνια αποτελεί το δεύτερο σπίτι μου. Και οι δύο τόποι είναι γεμάτοι ιστορίες, μύθους, παραδόσεις, ανθρώπους και μνήμες. Με γοητεύει η ιδέα να ανακαλύψω αυτές τις αφηγήσεις και να τις μεταφέρω μέσα από την εικόνα με έναν σύγχρονο τρόπο, δημιουργώντας μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το σήμερα.

Ίσως τελικά το ονειρικό πρότζεκτ να μην είναι ένα συγκεκριμένο βιβλίο ή μια συγκεκριμένη συνεργασία. Ίσως να είναι η δυνατότητα να συνεχίζω να δημιουργώ, να μαθαίνω και να αφηγούμαι ιστορίες που έχουν νόημα για μένα και μπορούν να βρουν χώρο και στην καρδιά κάποιου άλλου.