Η Ισπανία έκανε ένα ακόμη βήμα στη στρατηγική της για τη μείωση του καπνίσματος.

Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε σχέδιο νόμου, την Τρίτη (21/7), που αναθεωρεί το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο από το 2005, ώστε να προσαρμοστεί στις νέες καταναλωτικές συνήθειες και στην εμφάνιση προϊόντων όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα σακουλάκια νικοτίνης (nicotine pouches) και οι ναργιλέδες.

Το νομοσχέδιο ξεκινά πλέον τη νομοθετική του πορεία στο ισπανικό κοινοβούλιο (Cortes Generales), όπου ενδέχεται να τροποποιηθεί πριν από την τελική έγκρισή του. Η μεταρρύθμιση αποτελεί μέρος του Ολοκληρωμένου Σχεδίου για την Πρόληψη και τον Έλεγχο της Χρήσης Καπνού 2024-2027 και συνιστά τη σημαντικότερη αναθεώρηση της αντικαπνιστικής νομοθεσίας στην Ισπανία εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Υγείας, στόχος της κυβέρνησης είναι «η επέκταση των χώρων όπου απαγορεύεται το κάπνισμα, η ενίσχυση της προστασίας των παιδιών και των εφήβων και η προσαρμογή της νομοθεσίας στα νέα προϊόντα που σχετίζονται με τον καπνό».

Η κυβέρνηση υποστηρίζει επίσης ότι οι νέες ρυθμίσεις αποσκοπούν στο να καλύψουν τα «νομικά κενά» που άφησε η ισχύουσα νομοθεσία, λόγω της ταχείας εξάπλωσης των νέων προϊόντων νικοτίνης.

Νέοι χώροι όπου θα απαγορεύεται το κάπνισμα: βεράντες, παραλίες και υπαίθριοι χώροι

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η επέκταση των χώρων όπου θα απαγορεύεται το κάπνισμα. Εφόσον το νομοσχέδιο εγκριθεί από το κοινοβούλιο, θα απαγορεύεται το κάπνισμα και η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων:

*στις βεράντες καφέ, εστιατορίων και λοιπών καταστημάτων εστίασης

*στις παραλίες

*στις δημόσιες πισίνες

*στις αθλητικές εγκαταστάσεις

*στα εθνικά πάρκα

*στα οχήματα εργασίας, εκτός εάν χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για προσωπικούς σκοπούς

*καθώς και στους χώρους όπου πραγματοποιούνται δημόσιες εκδηλώσεις

Παράλληλα, θα δημιουργηθούν ζώνες προστασίας ακτίνας 15 μέτρων γύρω από τις εισόδους δημόσιων κτιρίων, νοσοκομείων, σχολείων, πανεπιστημίων, βιβλιοθηκών, μουσείων, αθλητικών εγκαταστάσεων, πολιτιστικών κέντρων και παιδικών χαρών.

«Όποιος θέλει να πιει έναν καφέ ή να απολαύσει τον ελεύθερο χρόνο του σε μια βεράντα θα πρέπει να μπορεί να το κάνει χωρίς ο καπνός από τα διπλανά τραπέζια να γίνεται μέρος του "μενού"», δήλωσε η υπουργός Υγείας, Μόνικα Γκαρθία, μετά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, υπογραμμίζοντας ότι το κάπνισμα προκαλεί περίπου 50.000 θανάτους ετησίως μόνο στην Ισπανία.

Ρητή απαγόρευση στους κάτω των 18 ετών

Το νέο νομοσχέδιο εισάγει, για πρώτη φορά, ρητή απαγόρευση της χρήσης προϊόντων καπνού και συναφών προϊόντων από άτομα κάτω των 18 ετών. Μέχρι σήμερα, η νομοθεσία απαγόρευε μόνο την πώληση και τη διάθεσή τους σε ανηλίκους, χωρίς να προβλέπει ρητά κυρώσεις για την ίδια την κατανάλωσή τους.

«Σύμφωνα με την έρευνα Estudes 2025 για τη χρήση ουσιών από μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ισπανία, το ποσοστό των καθημερινών καπνιστών ηλικίας 14 έως 18 ετών ανέρχεται στο 4,3%, το χαμηλότερο που έχει καταγραφεί από το 1994. Ωστόσο, η χρήση καπνού τον τελευταίο μήνα στην ίδια ηλικιακή ομάδα παραμένει υψηλή, φτάνοντας το 15,5%», επισημαίνει το υπουργείο Υγείας.

Το σχέδιο νόμου διατηρεί επίσης την απαγόρευση χρήσης των σακουλιών νικοτίνης (nicotine pouches) από ανηλίκους. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν θα συμπεριληφθούν στην επέκταση των χώρων όπου θα απαγορεύεται η χρήση, όπως προβλέπεται για άλλα προϊόντα καπνού και ηλεκτρονικά τσιγάρα.

Αυστηρότεροι κανόνες πώλησης

Η μεταρρύθμιση εξομοιώνει τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα υπόλοιπα συναφή προϊόντα με τα συμβατικά τσιγάρα, εφαρμόζοντας τους ίδιους περιορισμούς σε όλους τους χώρους όπου απαγορεύεται το κάπνισμα. Το μέτρο αφορά τόσο τις συσκευές με νικοτίνη όσο και εκείνες χωρίς νικοτίνη, καθώς και τα φυτικά προϊόντα καπνίσματος, τους ναργιλέδες και άλλες συσκευές που προσομοιάζουν το κάπνισμα.

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή είναι ότι η πώληση και η διάθεση αυτών των προϊόντων θα επιτρέπεται μόνο από εξειδικευμένα καταστήματα, τα οποία θα πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις που θα καθορίσει το υπουργείο Υγείας με ειδική υπουργική απόφαση. Τα καταστήματα αυτά δεν θα επιτρέπεται επίσης να προβάλλουν διαφημίσεις ή πινακίδες που είναι ορατές από τον εξωτερικό χώρο.

Η κυβέρνηση προχώρησε σε ορισμένες αλλαγές σε σχέση με το αρχικό σχέδιο νόμου που είχε παρουσιαστεί το 2025. Μεταξύ αυτών είναι η προσωρινή απόσυρση της απαγόρευσης των ηλεκτρονικών τσιγάρων μίας χρήσης (disposable vapes) – μέτρο που έχει ήδη υιοθετήσει το Ηνωμένο Βασίλειο – καθώς και της πρόβλεψης για τις ουδέτερες συσκευασίες (plain packaging) στα πακέτα τσιγάρων. Ωστόσο, η κυβέρνηση εξακολουθεί να σκοπεύει να επαναφέρει και τις δύο ρυθμίσεις κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, όταν θα έχει προχωρήσει και η σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Νέοι περιορισμοί

Το σχέδιο νόμου αυστηροποιεί επίσης τους περιορισμούς στη διαφήμιση, την προώθηση και τις χορηγίες που σχετίζονται με τα προϊόντα καπνού και τα συναφή προϊόντα.

Οι περιορισμοί θα επεκταθούν σε όλα τα μέσα και τις πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένων των αυτόματων μηχανημάτων πώλησης, του διαδικτύου και κάθε μορφής διαφημιστικής προώθησης, είτε άμεσης είτε έμμεσης.

Στα οπτικοακουστικά μέσα, ο νόμος θα απαγορεύει σε παρουσιαστές, σχολιαστές ή καλεσμένους να εμφανίζονται να καπνίζουν ή να επιδεικνύουν προϊόντα καπνού ή συναφείς συσκευές στο πλαίσιο τηλεοπτικού και άλλου οπτικοακουστικού περιεχομένου. Παράλληλα, δεν θα επιτρέπεται η προβολή εμπορικών σημάτων, λογοτύπων ή άλλων εμπορικών αναφορών που σχετίζονται με τα συγκεκριμένα προϊόντα.

Παραβάσεις και κυρώσεις

Η μεταρρύθμιση επικαιροποιεί και το σύστημα κυρώσεων, ώστε να ανταποκρίνεται στις νέες υποχρεώσεις που εισάγει ο νόμος.

Σύμφωνα με ισπανικά μέσα ενημέρωσης, τα πρόστιμα για τις παραβάσεις θα κυμαίνονται από 200 έως 600.000 ευρώ, ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης.

Για τους ανηλίκους που παραβιάζουν την απαγόρευση κατανάλωσης προϊόντων καπνού ή συναφών προϊόντων, το πρόστιμο για τις ελαφρές παραβάσεις θα ξεκινά από 200 ευρώ. Όπως διευκρινίζει το υπουργείο Υγείας, τα χρηματικά πρόστιμα θα μπορούν να αντικαθίστανται από την παροχή κοινωνικής εργασίας.

Αφού ο νόμος εγκριθεί οριστικά και δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα του Κράτους, θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες αργότερα. Στη συνέχεια, οι επιχειρήσεις και οι δημόσιοι φορείς θα έχουν προθεσμία δύο μηνών για να προσαρμόσουν τη σήμανσή τους στις νέες ζώνες όπου θα απαγορεύεται το κάπνισμα.

ΠΗΓΗ