Για δεκαετίες, η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας συνοψιζόταν συχνά σε μια φαινομενικά απλή συμβουλή: «φάε λιγότερο και κινήσου περισσότερο».

Ωστόσο, η επιστημονική αντίληψη γύρω από το ζήτημα έχει αλλάξει σημαντικά. Όλο και περισσότεροι ειδικοί αντιμετωπίζουν πλέον την παχυσαρκία ως χρόνια νόσο και όχι απλώς ως αποτέλεσμα προσωπικών επιλογών, υπερβολικής κατανάλωσης φαγητού ή έλλειψης θέλησης.

Η ΑΜΑ (American Medical Association-Αμερικανική Ιατρική Ένωση) αναγνώρισε επίσημα την παχυσαρκία ως ασθένεια το 2013, ενώ δύο χρόνια αργότερα ακολούθησε η CMA (Canadian Medical Association-Καναδική Ιατρική Ένωση). Παρά τις αποφάσεις αυτές, η νέα προσέγγιση δεν έγινε αμέσως αποδεκτή ούτε από όλους τους γιατρούς ούτε από τους ίδιους τους ασθενείς. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι το ισχυρό κοινωνικό στίγμα που εξακολουθεί να συνοδεύει το αυξημένο σωματικό βάρος.

Παχυσαρκία: Τι αλλάζει στον τρόπο εξέτασης

Παράλληλα, οι επιστήμονες επανεξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο διαγιγνώσκεται η παχυσαρκία. Για χρόνια, το βασικό εργαλείο ήταν ο Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI), που υπολογίζεται με βάση το ύψος και το βάρος. Ωστόσο, ο συγκεκριμένος δείκτης έχει σημαντικούς περιορισμούς. Δεν δείχνει την πραγματική ποσότητα του σωματικού λίπους, ούτε πού αυτό είναι συγκεντρωμένο, ενώ δεν αποκαλύπτει από μόνος του εάν υπάρχουν προβλήματα υγείας.

Έτσι, ένας άνθρωπος με μεγάλη μυϊκή μάζα μπορεί να καταταχθεί βάσει BMI στην κατηγορία της παχυσαρκίας χωρίς να έχει υπερβολικό λίπος. Αντίθετα, κάποιος με χαμηλότερο BMI μπορεί να διαθέτει αυξημένο σπλαχνικό λίπος, το οποίο θεωρείται ιδιαίτερα επιβαρυντικό για την υγεία.

Οι νεότερες επιστημονικές προσεγγίσεις επιχειρούν να εξετάσουν μια συνολικότερη εικόνα, λαμβάνοντας υπόψη τόσο το πλεονάζον λίπος όσο και τις επιπτώσεις του στη λειτουργία του οργανισμού. Η παχυσαρκία έχει συνδεθεί με περισσότερες από 200 επιπλοκές και προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων ο διαβήτης τύπου 2, η υπέρταση, η υπνική άπνοια, οι παθήσεις του ήπατος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ορισμένες μορφές καρκίνου.

Ταυτόχρονα, γίνεται ολοένα και πιο ξεκάθαρο ότι το σωματικό βάρος επηρεάζεται από ένα περίπλοκο πλέγμα παραγόντων. Γενετική προδιάθεση, ορμόνες, εγκέφαλος, περιβάλλον, ύπνος, φάρμακα και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν την αύξηση ή την απώλεια βάρους. Ο οργανισμός διαθέτει επίσης μηχανισμούς που μπορούν να «αντιστέκονται» στην απώλεια κιλών, αυξάνοντας την πείνα και μειώνοντας την ενεργειακή κατανάλωση.

Η αλλαγή στον τρόπο που αντιμετωπίζεται η παχυσαρκία έχει και μια ακόμη σημαντική διάσταση: μπορεί να περιορίσει το στίγμα. Η αντίληψη ότι πρόκειται απλώς για αποτυχία αυτοελέγχου μπορεί να απομακρύνει ανθρώπους από την ιατρική φροντίδα. Η αντιμετώπισή της ως σύνθετης χρόνιας νόσου ανοίγει, αντίθετα, τον δρόμο για πιο εξατομικευμένες θεραπείες, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου νέα φάρμακα, όπως οι αγωνιστές GLP-1, αλλάζουν τα δεδομένα στη διαχείριση της παχυσαρκίας.

Με πληροφορίες από Lifo, Νational Geographic