Για όσους φοβούνται τις πτήσεις, μοιάζει με εφιάλτη. Για τους περισσότερους, είναι μια σκηνή που θα περίμεναν να δουν μόνο σε ταινία δράσης. Κι όμως, την περασμένη εβδομάδα ένας επιβάτης λίγο έλειψε να αναρροφηθεί έξω από αεροσκάφος, όταν έσπασε ένα παράθυρο κατά τη διάρκεια της πτήσης.

Το περιστατικό σημειώθηκε την Παρασκευή 10 Ιουλίου, όταν πτήση της Malta Air, θυγατρικής της Ryanair, που εκτελούσε το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη – Μέμινγκεν Γερμανίας, παρουσίασε σοβαρό πρόβλημα λίγα μόλις λεπτά μετά την απογείωση.

Ενώ το Boeing 737-800 πετούσε σε ύψος περίπου 16.000 ποδιών (4,9 χιλιομέτρων) και βρισκόταν ακόμη στη φάση της ανόδου, ο δεξιός κινητήρας υπέστη βλάβη. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, θραύσματα από τον κινητήρα έσπασαν το παράθυρο δίπλα στη θέση του επιβάτη Ljubisa Karović, με αποτέλεσμα το κεφάλι και οι ώμοι του να βγουν έξω από το αεροσκάφος. Ο ίδιος σώθηκε χάρη στη ζώνη ασφαλείας και στην άμεση επέμβαση της συζύγου του και άλλων επιβατών, ενώ το αεροπλάνο επέστρεψε με ασφάλεια στη Θεσσαλονίκη.

Πώς συνέβη αυτό και θα μπορούσε να επαναληφθεί;

Τι προκάλεσε την αποκόλληση του παραθύρου;

Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη επιβεβαιώσει τα ακριβή αίτια. Σύμφωνα, όμως, με μαρτυρίες επιβατών, το παράθυρο έσπασε αφού χτυπήθηκε από θραύσματα που εκτοξεύθηκαν όταν παρουσίασε βλάβη ο δεξιός κινητήρας, ενώ το αεροσκάφος πετούσε σε ύψος περίπου 16.000 ποδιών.

Η Ryanair ανέφερε ότι η πτήση «επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη λίγο μετά την απογείωση, όταν ένα παράθυρο αποκολλήθηκε κατά τη διάρκειά της». Το περιστατικό σημειώθηκε πάνω από τη Βόρεια Μακεδονία, όπου οι αρχές ανακοίνωσαν ότι το αεροσκάφος έκανε αναστροφή λόγω προβλήματος στον δεξιό κινητήρα και αποσυμπίεσης της καμπίνας.

Γιατί ο επιβάτης δεν αναρροφήθηκε εντελώς έξω από το αεροσκάφος;

Σύμφωνα με επιβάτες, ο Karović φορούσε τη ζώνη ασφαλείας, γεγονός που αποδείχθηκε καθοριστικό. Υπήρχαν όμως και άλλοι λόγοι. Τα παράθυρα των επιβατικών αεροσκαφών είναι σχετικά μικρά και το σώμα ενός ενήλικα μπορεί να φράξει το άνοιγμα όταν αυτά σπάσουν. Επιπλέον, η ισχυρότερη αναρρόφηση διαρκεί μόνο λίγα δευτερόλεπτα.

«Η ροή του αέρα είναι ξαφνική και σταματά όταν η πίεση μέσα στην καμπίνα εξισωθεί με την εξωτερική πίεση», εξηγεί ο Δρ Jason Knight, ανώτερος λέκτορας Ρευστομηχανικής στο Πανεπιστήμιο του Portsmouth.

Πόσο συχνά συμβαίνουν τέτοια περιστατικά;

Είναι εξαιρετικά σπάνια, αλλά όχι πρωτοφανή.

Η τελευταία γνωστή περίπτωση κατά την οποία επιβάτης βγήκε εν μέρει έξω από σπασμένο παράθυρο σημειώθηκε το 2018, σε πτήση της Southwest Airlines από τη Νέα Υόρκη προς το Ντάλας. Παρότι άλλοι επιβάτες κατάφεραν να τη φέρουν ξανά μέσα στην καμπίνα, η Jennifer Riordan υπέκυψε στα τραύματά της.

Παρόλο που τα ακριβή αίτια του πρόσφατου περιστατικού της Ryanair δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί, οι πρώτες πληροφορίες δείχνουν ότι θραύσματα από τον κινητήρα έσπασαν το παράθυρο. Βίντεο που κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο φαίνεται να δείχνουν ότι έλειπε ένα πτερύγιο του ανεμιστήρα του κινητήρα. Και στο δυστύχημα της Southwest το 2018, σε παρόμοιο μοντέλο Boeing 737 με κινητήρες της CFM, ένα πτερύγιο αποσπάστηκε, διαλύοντας το παράθυρο.

Το 2024, σε πτήση της Alaska Airlines, αποκολλήθηκε ολόκληρο πάνελ πόρτας από ένα Boeing 737 MAX. Ευτυχώς, οι διπλανές θέσεις ήταν άδειες.

Οι πιλότοι, πάντως, είναι εκείνοι που ιστορικά έχουν βρεθεί πιο κοντά στο να εκτιναχθούν έξω από το αεροσκάφος, όταν έχουν σπάσει τα παρμπρίζ του πιλοτηρίου.

Είναι θαύμα που επιβιώνει κανείς;

Στα περισσότερα πρόσφατα περιστατικά, οι εμπλεκόμενοι επέζησαν.

Ο Karović νοσηλεύεται με τραύματα και σοκ. Σύμφωνα με τη σύζυγό του, αιμορραγούσε από τη μύτη και το στόμα, είχε σοβαρό τραυματισμό στο χέρι και εγκαύματα από την τριβή.

Λίγες εβδομάδες μετά το περιστατικό της Southwest το 2018, συγκυβερνήτης της Sichuan Airlines στην Κίνα βγήκε εν μέρει έξω από το παράθυρο ενός Airbus A319, αλλά υπέστη μόνο κάταγμα στον καρπό.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η περίπτωση πιλότου της British Airways το 1990, ο οποίος κρεμόταν έξω από το πιλοτήριο επί 20 λεπτά, όταν αποκολλήθηκε το παρμπρίζ λίγο μετά την απογείωση. Οι συνάδελφοί του τον κρατούσαν από τα πόδια, πιστεύοντας αρχικά ότι ήταν νεκρός. Τελικά επέζησε, αν και υπέστη σοβαρούς τραυματισμούς και ψυχολογικό τραύμα.

«Η υποξία είναι ένας κίνδυνος, η σωματική κάκωση ένας δεύτερος και το ψυχολογικό τραύμα ένας τρίτος, καθώς πρόκειται για ένα εξαιρετικά σοκαριστικό γεγονός. Ωστόσο, μπορεί κανείς να επιβιώσει», αναφέρει ο Δρ Simon Bennett, πιλότος και διευθυντής της Μονάδας Πολιτικής Ασφάλειας και Προστασίας του Πανεπιστημίου του Leicester.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν όσοι κάθονται δίπλα στο παράθυρο και δεν φορούν ζώνη ασφαλείας, ιδιαίτερα αν το σώμα τους είναι αρκετά μικρό ώστε να μπορεί να περάσει από το άνοιγμα. Οι επιβάτες στις μπροστινές και πίσω σειρές προστατεύονται σε κάποιο βαθμό από τα καθίσματα. «Η μέγιστη ταχύτητα του αέρα αναπτύσσεται ακριβώς στο σημείο του παραθύρου. Όποιος βρίσκεται δίπλα του και μπορεί να χωρέσει από αυτό κινδυνεύει, αν και τέτοια περιστατικά είναι εξαιρετικά σπάνια», εξηγεί ο Knight.

Πόσο επικίνδυνα μπορεί να αποδειχθούν αυτά τα περιστατικά;

Τα αεροσκάφη είναι σχεδιασμένα ώστε να αντέχουν ακόμη και αν σπάσει ένα παράθυρο. Ωστόσο, η απότομη απώλεια πίεσης μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα, ιδιαίτερα σε παλαιότερα ή ανεπαρκώς συντηρημένα αεροσκάφη. Με την πάροδο του χρόνου, μικροσκοπικές ρωγμές στον σκελετό μπορούν να εξελιχθούν σε σοβαρό δομικό πρόβλημα όταν η άτρακτος δεχθεί απότομη καταπόνηση.

«Αν επρόκειτο για ένα αεροσκάφος 25 ή 30 ετών, θα μπορούσε να προκληθεί αλυσιδωτή αστοχία, εκρηκτική αποσυμπίεση και το αεροσκάφος να χαθεί μέσα σε δευτερόλεπτα. Ολόκληρη η άτρακτος μπορεί να διαρραγεί», προειδοποιεί ο Bennett.

Γιατί συμβαίνουν τέτοια ατυχήματα;

Θα χρειαστεί επίσημη έρευνα για να διαπιστωθεί τι ακριβώς συνέβη στην πτήση της Malta Air. Ο Bennett, πάντως, εκφράζει ανησυχία για τη διαρκώς αυξανόμενη πρακτική των αεροπορικών εταιρειών να αναθέτουν την κατασκευή και τη συντήρηση σε εξωτερικούς συνεργάτες. «Η ιστορία μάς δείχνει ότι το αδύναμο σημείο είναι η συντήρηση. Η υπεργολαβία κάνει τον ποιοτικό έλεγχο πολύ πιο δύσκολο, ειδικά όταν οι εργασίες γίνονται σε διαφορετικές εταιρείες και εγκαταστάσεις», σημειώνει.

Τι πρέπει να κάνει κανείς αν σπάσει ένα παράθυρο;

Η σημαντικότερη προστασία είναι να φορά πάντα τη ζώνη ασφαλείας, ακόμη και όταν το σήμα της έχει σβήσει.

Όσοι θέλουν να μειώσουν ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο μπορούν να αποφεύγουν τις θέσεις δίπλα στα παράθυρα, ιδιαίτερα εκείνες που βρίσκονται δίπλα ή ακριβώς πίσω από τους κινητήρες. Το ακριβές παράθυρο που έσπασε στην πτήση της Ryanair δεν έχει επιβεβαιωθεί, αλλά εκτιμάται ότι βρισκόταν κοντά στις θέσεις 12F, 14F ή 15F.

Αφού ολοκληρωθεί η αρχική, απότομη αποσυμπίεση, ο κίνδυνος να παρασυρθούν έξω και άλλοι επιβάτες που επιχειρούν να βοηθήσουν είναι μικρός.

Οι ειδικοί, ωστόσο, τονίζουν ότι το σημαντικότερο είναι να ακολουθούνται κατά γράμμα οι οδηγίες του πληρώματος.

«Οι άνθρωποι στο πιλοτήριο και στην καμπίνα είναι απόλυτα καταρτισμένοι επαγγελματίες. Ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες τους. Και όταν πριν από την απογείωση ένας αεροσυνοδός σας δείχνει πώς φοριέται το σωσίβιο, ακούστε τον πραγματικά», καταλήγει ο Bennett.

Με πληροφορίες από Guardian