Υπάρχει μια σχεδόν αξιοθαύμαστη συνέπεια στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε στην Κύπρο οτιδήποτε χαλάει την ωραία εικόνα που έχουμε φτιάξει για τον εαυτό μας: όταν δεν μας αρέσει αυτό που δείχνει ο καθρέφτης, αντί να κοιτάξουμε λίγο καλύτερα το είδωλο, αρχίζουμε να ψάχνουμε ποιος κρατά τον καθρέφτη και, ει δυνατόν, αν το χέρι που τον κρατά ξεκινά κάπου από την Άγκυρα.


Το είδαμε με το Al Jazeera και τα χρυσά διαβατήρια, όταν μια έρευνα που εξέθεσε τον τότε Πρόεδρο της Βουλής, βουλευτή, δικηγόρους και επιχειρηματίες να συζητούν τρόπους εξυπηρέτησης ενός υποτιθέμενου καταδικασμένου εγκληματία αντιμετωπίστηκε αρχικά και μέσα από το πρίσμα των σχέσεων του Κατάρ με την Τουρκία. Ο τότε Υπουργός Εσωτερικών Νίκος Νουρής είχε διερωτηθεί δημοσίως γιατί ένα δίκτυο όπως το Al Jazeera επέλεγε εκείνη τη χρονική στιγμή να πλήξει την Κυπριακή Δημοκρατία, παραπέμποντας στις στενές σχέσεις Κατάρ και Τουρκίας. Βέβαια, λίγες εβδομάδες αργότερα το πρόγραμμα πολιτογραφήσεων καταργήθηκε, ο Δημήτρης Συλλούρης παραιτήθηκε από την προεδρία της Βουλής, ο Χριστάκης Τζιοβάνης από βουλευτής και ο Γενικός Εισαγγελέας διέταξε ποινική έρευνα. Τελικά, ο τουρκικός δάκτυλος είχε μια περίεργη ικανότητα να κρατά και κάμερα.


Χρόνια αργότερα, στο πρόσφατο Video Gate, όταν ένα νέο βίντεο έφερε στο προσκήνιο υπουργούς και ανθρώπους του περιβάλλοντος της σημερινής κυβέρνησης, το γνώριμο αντανακλαστικό επέστρεψε: αντί η δημόσια συζήτηση να μείνει αποκλειστικά στην ουσία όσων βλέπαμε και ακούγαμε, άρχισε ξανά η αναζήτηση προέλευσης, σκοπιμοτήτων, διασυνδέσεων και εξωτερικών δακτύλων. Γιατί, ως γνωστόν, στην Κύπρο ένα βίντεο γίνεται λιγότερο προβληματικό αν καταφέρουμε πρώτα να αποδείξουμε ότι αυτός που πάτησε το rec δεν μας συμπαθεί.

Και κάπως έτσι φτάσαμε αισίως στον τρίτο τουρκικό δάκτυλο, ο οποίος αυτή τη φορά, σύμφωνα με όσα ακούγονται γύρω από την επικείμενη συζήτηση στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, κρύβεται ανάμεσα σε δίχτυα, ξόβεργες, παράνομους κράχτες και ακτιβιστές που εδώ και χρόνια ασχολούνται με την καταπολέμηση της παράνομης παγίδευσης πτηνών.


Το ΕΛΑΜ, διά των δύο βουλευτών του στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, έκρινε ότι ένα από τα θέματα που χρήζουν κοινοβουλευτικής διερεύνησης είναι «οι επιπτώσεις της δράσης συγκεκριμένων ακτιβιστικών οργανώσεων και ακτιβιστών που δραστηριοποιούνται στον τομέα του περιβάλλοντος και η αξιολόγηση της ανάγκης λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου». Προσέξτε τη γλώσσα, γιατί έχει σημασία. Όχι αντιμετώπιση της λαθροθηρίας. Όχι αντιμετώπιση της παράνομης παγίδευσης. Όχι αποτελεσματικότερη προστασία της άγριας ζωής. Αντιμετώπιση του «φαινομένου» των ακτιβιστών.


Και σαν να μην ήταν από μόνη της αρκετά σουρεαλιστική αυτή η αντιστροφή, η δημόσια συζήτηση έφτασε πλέον σε ισχυρισμούς ότι ακτιβιστές «χαρτογράφησαν όλη την Κύπρο», ότι «απειλούν τις Αρχές» και ότι υπάρχουν ύποπτες σχέσεις με τα κατεχόμενα. Κάπου εδώ λοιπόν το αμπελοπούλι παύει να είναι προστατευόμενο πτηνό και μετατρέπεται περίπου σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Να ξεκαθαρίσουμε κάτι, γιατί διαφορετικά η συζήτηση γίνεται πολύ εύκολη. Αν οποιοσδήποτε ακτιβιστής εισέρχεται παράνομα σε ιδιωτική περιουσία, παρακολουθεί παράνομα πολίτες, παραβιάζει προσωπικά δεδομένα, απειλεί ή διαπράττει οποιοδήποτε άλλο αδίκημα, υπάρχει Αστυνομία, υπάρχει νομοθεσία και υπάρχουν δικαστήρια. Καταγγέλλεται, διερευνάται και, εφόσον στοιχειοθετείται αδίκημα, λογοδοτεί. Δεν χρειάζεται να εφεύρουμε ένα καινούργιο κοινωνικό «φαινόμενο» προς αντιμετώπιση, ούτε να βάλουμε στο ίδιο τσουβάλι ανθρώπους και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται κατά της λαθροθηρίας επειδή κάποιοι ενδεχομένως ξεπέρασαν τα νόμιμα όρια της δράσης τους. Κυρίως, όμως, δεν γίνεται να χάσουμε μέσα σε όλον αυτό τον θόρυβο το πιο κωμικοτραγικό στοιχείο της ιστορίας: ποιος ακριβώς είναι το πρόβλημα που προσπαθούμε να λύσουμε;


Γιατί κάπως καταλήξαμε να συζητάμε όχι πώς θα σταματήσουμε αποτελεσματικότερα εκείνον που παρανομεί στήνοντας δίχτυα και ξόβεργες, αλλά πώς θα αντιμετωπίσουμε εκείνον που τον εντοπίζει. Μια κυπριακή παραλλαγή του «φωνάζει ο κλέφτης για να φοβηθεί ο νοικοκύρης», μόνο που εδώ θα μπορούσαμε πλέον να το εκσυγχρονίσουμε σε «φωνάζει ο λαθροθήρας για να φοβηθεί ο ακτιβιστής».


Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια χώρα που δεν πάσχει ακριβώς από έλλειψη σοβαρών θεμάτων για να απασχολήσουν το Κοινοβούλιό της. Έχουμε ανθρώπους που δουλεύουν και παρ' όλα αυτά δυσκολεύονται να βγάλουν τον μήνα, μια στεγαστική κρίση που έχει μετατρέψει την εξεύρεση αξιοπρεπούς κατοικίας σε άσκηση επιβίωσης, ακρίβεια που κατατρώει το εισόδημα, μια ολοένα εντονότερη αίσθηση κοινωνικής και ταξικής ανισότητας και σκάνδαλα που διαδέχονται το ένα το άλλο. Αλλά κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, το ΕΛΑΜ επιλέγει να χτυπά με αξιοθαύμαστη συνέπεια τη δική του τενέκκα, εκεί όπου ξέρει ότι ο θόρυβος ακούγεται περισσότερο και μπορεί να μεταφραστεί ευκολότερα σε ψήφους.


Δεν είναι άλλωστε δύσκολο να καταλάβει κανείς την πολιτική χρησιμότητα της συνταγής. Παίρνεις ένα θέμα που μπορεί να ντυθεί με «εμείς» και «αυτοί», προσθέτεις λίγη απειλή, λίγο «ξένοι που κάνουν ό,τι θέλουν στον τόπο μας», λίγο κατεχόμενα, ανακατεύεις καλά και ξαφνικά δεν συζητάς πλέον για το αν σκοτώνονται παράνομα προστατευόμενα πτηνά αλλά για το ποιος επιβουλεύεται την Κυπριακή Δημοκρατία. Πολιτικά, είναι σαφώς ευκολότερο να κατασκευάσεις έναν εχθρό από το να εξηγήσεις σε έναν νέο άνθρωπο γιατί εργάζεται ολόκληρο τον μήνα και δεν μπορεί να νοικιάσει ένα διαμέρισμα.


Και προφανώς όσο περισσότερες ψήφους συγκεντρώνει αυτή η πολιτική, τόσο ισχυρότερη γίνεται και η δυνατότητα του ΕΛΑΜ να επηρεάζει την επόμενη μέρα, τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες και, ενδεχομένως, το κυβερνητικό σκηνικό. Δεν χρειάζεται καν να συμφωνεί κανείς με το ΕΛΑΜ για να αναγνωρίσει ότι ξέρει πολύ καλά σε ποια τενέκκα χτυπά και, κυρίως, ποιο ακροατήριο θέλει να ακούσει τον θόρυβο.


Θα ήταν όμως άδικο να φορτώσουμε ολόκληρη την ιστορία αποκλειστικά πάνω του. Η συγκεκριμένη συζήτηση δεν φύτρωσε μόνη της στην Επιτροπή Περιβάλλοντος και τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα που συνέβαλαν θεσμικά ώστε να φτάσει μέχρι εκεί δεν μπορούν τώρα να στέκονται σε ασφαλή απόσταση και να παρατηρούν το θέαμα σαν να αφορά κάποιον άλλο.


Μια πιο πονηρεμένη ψυχή από εμένα, βέβαια, μπορεί να αναρωτιόταν μήπως όλος αυτός ο θόρυβος βολεύει τελικά αφάνταστα ένα πολύ ευρύτερο κυβερνητικό και πολιτικό τόξο. Γιατί όσο εμείς συζητάμε για ακτιβιστές, χάρτες, κατεχόμενα και ακόμη έναν μυστηριώδη τουρκικό δάκτυλο, συζητάμε λίγο λιγότερο για την ακρίβεια, το στεγαστικό, τις ανισότητες, τα σκάνδαλα και όλα εκείνα που κάνουν την καθημερινότητα του πολίτη πραγματικά δυσκολότερη. Αλλά αυτά είναι σκέψεις για πιο καχύποπτους ανθρώπους από εμένα.


Άλλωστε, ο Πρόεδρος, όταν ρωτήθηκε αν θα διεκδικήσει ξανά την Προεδρία το 2028, μας είπε ότι δεν έχει πάρει ακόμη απόφαση και ότι το θέμα θα τον απασχολήσει το 2027. Οπότε προς Θεού, ας μη γινόμαστε καχύποπτοι από τώρα. Έχουμε ακόμη χρόνο.