Η νομική και η ποίηση συνυπάρχουν αρμονικά στη ζωή του Παύλου Ανδρέου, δημιουργώντας μια ιδιότυπη ισορροπία ανάμεσα στην ακρίβεια για την απονομή δικαιοσύνης και την ελευθερία της έκφρασης.

Στη συνέντευξη του στη CITY, μιλά για τη διπλή του ιδιότητα, τη διαδρομή του, καθώς και για όσα τον επηρεάζουν, αλλά και για τις δυσκολίες που έχει να αντιμετωπίσει ένας νέος λογοτέχνης στην Κύπρο.


Πώς θα σύστηνες τον εαυτό σου και τη δουλειά σου σε κάποιον που δεν σε γνωρίζει;

Δικηγόρος κατ’ επάγγελμα. Ποιητής καθ’ υποτροπήν. Ουσιαστικά ζω δίγλωσσος: Ποίηση και Νομική. Γεννήθηκα το 2000 στη Λάρνακα. Σπούδασα Νομικά στο University of Reading, συνεχίζοντας στο University of Law, με ειδίκευση, inter alia, στην παρένθετη μητρότητα του Οικογενειακού Δικαίου. Έκτοτε, στο Δικαστήριο ξεψαχνίζω φακέλους και στην ποίηση ξεφλουδίζω λέξεις.


Ποιες ποιητικές συλλογές έχεις παρουσιάσει μέχρι σήμερα;

Απαριθμώ τρεις ποιητικές συλλογές, όλες από τις Εκδόσεις Θράκα: «Παγωτό Δακρυγόνο» (2022), «Κουνούπι Τίγρης» (2024) και «Κινητό Ταραντούλα» (2026). Μία μάλλον αντιφατική και παράδοξη ακολουθία τίτλων.

Τις δύο πρώτες τις έχω ήδη παρουσιάσει πέρυσι, ενώ το «Κινητό Ταραντούλα», που κυκλοφόρησε πρόσφατα, θα παρουσιαστεί το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026, στις 18:00, στο Δημοτικό Θέατρο Λάρνακας, μέσα από μια υποσχόμενη πολυμορφική εκδήλωση, όπου η ποίηση θα διασταυρωθεί με το θέατρο και τη μουσική. Η είσοδος πάντα ελεύθερη στην τέχνη!

Σημειώνω ότι το «Παγωτό Δακρυγόνο» τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Νέου Λογοτέχνη και το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου του Ομίλου Λογοτεχνίας και Κριτικής, ενώ το «Κουνούπι Τίγρης» συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα του Βραβείου Ποίησης του εν λόγω Ομίλου.

Δεν τα θεωρώ ούτε τρία ξένα μεταξύ τους βιβλία, ούτε μια πειθαρχημένη τριλογία. Μάλλον τρία διαφορετικά συμπτώματα της ίδιας ποιητικής νόσου. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει αντίδοτο!

Είσαι δικηγόρος και ταυτόχρονα λογοτέχνης. Πώς συνυπάρχουν αυτές οι δύο ιδιότητες;

Αρμονικά, παραδόξως. Συνυπάρχουν διχοτομώντας με. Η Νομική απαιτεί ακρίβεια, η ποίηση ακροβασία. Ο δικηγόρος με φέρνει στα μέτρα μου, ο ποιητής μού παίρνει τα μέτρα. Ο πρώτος κουμπώνει το πουκάμισο, ο δεύτερος στραβώνει τον καθρέφτη. Εκ διαμέτρου αντίθετοι, εντούτοις ισοβίως στην ίδια ευθεία. Ενίοτε, όμως, τους ξεφεύγω, συντάσσοντας ποιητικά δικόγραφα ή νομικούς στίχους. Αναζητώντας τη Δικαιοσύνη και την Αλήθεια, δύο κατ’ εξακολούθηση αγνοούμενες. Κατά καιρούς δηλώνονται ζωντανές. Δεν έχει εξακριβωθεί όμως ακόμα. Εν πάση περιπτώσει, αμφότεροι ένοχοι εκ γενετής. Με δικάζουν, επιτυχώς, ερήμην μου.


Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα –σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο– σε επηρεάζει ως άνθρωπο και ως καλλιτέχνη; Και, αν ναι, πώς εκφράζεται στο έργο σου;

Κανένας ποιητής δεν παράγει σε αποστειρωμένο, αναίμακτο δωμάτιο. Η εποχή βρίσκει πάντα τρόπο να μολύνει τη σελίδα. Κουβαλώ την Κύπρο και όσα ακόμη κυοφορεί η μνήμη της κατοχής, την περιβαλλοντική κρίση, την εργασιακή ανασφάλεια της γενιάς μου, τη διαφορετικότητα, την αλλοτρίωση, την υπερσύνδεση που μας αποσυνδέει. Ένα σύγχρονο σταυρόλεξο με ποικίλα σταυροδρόμια και ουδεμία εγκάρσια λύση. Αλγόριθμοι μαντεύουν τις επιθυμίες μας. Πόλεμοι διαψεύδουν προβλέψεις στοιχημάτων. Εκλογές κραδαίνουν προκάτ δημοσκοπήσεις. Οθόνες ισοπεδώνουν αποστάσεις. Άνθρωποι ξεμένουν από ανθρώπινη επαφή. Αυτή η ανορθόδοξη σκυταλοδρομία διεισδύει στη γραφή μου. Με απασχολεί ο πάσχων κόσμος που τρέχει διαρκώς να συμβαδίσει ασθμαίνοντας, να προλάβει το μέλλον προτού το ταβάνι ρίξει σταγόνες αίματος.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν νέο λογοτέχνη στην Κύπρο σήμερα;

Η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν νέο λογοτέχνη σήμερα είναι να μην αναλώνεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, φορτώνοντας ποιήματα στα φορτηγά των likes και μετρώντας καρδούλες και «ουάου» στις αναρτήσεις του, ως μονάδες μέτρησης της λογοτεχνικής αξίας ενός έργου. Κάπως έτσι, το εκάστοτε «αριστούργημά» μας σερβίρεται καθημερινώς, μαγειρεμένο στον ατμό του κινητού μας. Μόνο που άλλο ψηφιακή προβολή κι άλλο πραγματική εμβέλεια.

Ιδίως στην Κύπρο, όπου το πράγμα στενεύει δραματικά: μικρός τόπος, κοντινές αποστάσεις, περιορισμένο αναγνωστικό κοινό. Εκεί το στοίχημα αντιστρέφεται. Δεν είναι μόνο να ακουστείς, αλλά να ταξιδέψει η γραφή πέρα από τα σύνορα χωρίς να ξεριζωθεί από την καταγωγή της. Η πανευρωπαϊκή πλατφόρμα Versopolis και οι δικές μου διαδρομές εκτός Κύπρου, παρουσιάζοντας το έργο μου από τη Ρώμη μέχρι τη Γρανάδα, με έναν σταθμό στη Ναύπακτο, μού απέδειξαν πως γίνεται.

Προσωπικά, όμως, προτιμώ έναν στίχο γυμνό, αληθινό, αλαργινό. Ας μη συγκινήσει τον αλγόριθμο. Αρκεί να βάλει την ψυχή του αναγνώστη στο σημάδι.

Ποιες είναι οι πηγές από τις οποίες αντλείς έμπνευση;

Παραφράζοντας τον σπουδαίο Τ. Σ. Έλιοτ, οι κακοί ποιητές αντιγράφουν, οι καλοί κλέβουν. Αν ο χρόνος αποφασίσει κάποτε ότι ανήκω στους δεύτερους, έχω τουλάχιστον φροντίσει για το άλλοθί μου: κλέβω από παντού. Νόμιμα, ελπίζω. Από την τέχνη, την καθημερινότητα, την Κύπρο, την επικαιρότητα, τη φύση, την τεχνολογία, την προσωπική αγωνία, ακόμη και από τη γλώσσα της Νομικής. Κάπου ανάμεσα στα κλοπιμαία, ένας στίχος συνήθως αναφλέγεται. Διόλου τεχνητός. Ολοζώντανος. Από ποια πτέρυγα δραπέτευσε, δεν γνωρίζω. Η υπόθεση παραμένει ανοιχτή.


Ποια μορφή τέχνης, εκτός από τη δική σου, σε επηρεάζει;

Θέατρο, εικαστικά και κινηματογράφος! Τον Ιούλιο του 2026 έπαιξα τον Πρωθυπουργό στην παράσταση «Καρυάτιδα» του Γιώργου Καπουτζίδη, σε διασκευή της δασκάλας μου Νάσιας Κελεπέσιη, με το εργαστήρι ΘέαμArt στη Λευκωσία. Κωμωδία και εθνικό δράμα, μια λεπτή γραμμή. Τον Νοέμβριο, ξανά στο σανίδι! Ζωγραφίζω, επίσης, ερασιτεχνικά. Στον κινηματογράφο, η «Επιστροφή» του Uberto Pasolini με επέστρεψε στην «Οδύσσεια». Ο Οδυσσέας έφτασε επι-τέλους στην Ιθάκη. Εγώ ξαναπιάνω τον Όμηρο. Ο Nolan, συνεπώς, ας περιμένει!

Τι αγαπάς περισσότερο και τι λιγότερο στην πόλη σου;

Τη θάλασσα! Τελεία και παύλα. Μας βρέχει τα πόδια, μας ξεπλένει το μυαλό και, όταν φυσά, βάζει τη Λάρνακα στη θέση της. Αγαπώ και την απλότητά της. Τα χαμηλά σπίτια, τις αυλές με τα γιασεμιά και τις λεμονιές, τα νυχτολούλουδα του καλοκαιριού.

Αγαπώ όμως και την πολιτιστική της ανυπακοή. Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας, στο οποίο είμαι μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής του, Μπιενάλε, Λάρνακα 2030 κ.ά. Ποίηση, θέατρο, μουσική, κινηματογράφος και εικαστικά ξεχύνονται από αίθουσες σε πλατείες κι από πλατείες σε γειτονιές. Κάποιοι καλλιτέχνες, μάλιστα, στρέφουν επίμονα τον προβολέα στις λιγότερο φωτισμένες γειτονιές της πόλης.

Ωστόσο, με λυπεί η εγκατάλειψη ορισμένων περιοχών, η βρωμιά, οι βανδαλισμοί και κάθε μορφή παραβατικότητας που γεννά ανασφάλεια και τραυματίζει αυτή την ανθρώπινη φυσιογνωμία της πόλης. Με ενοχλεί όταν μια πόλη ζητά πολιτισμό, αλλά χρεώνει την είσοδο. Οι δημοτικές αίθουσες μισθώνονται, συχνά χωρίς ουσιαστικές διευκολύνσεις για νέους και ανεξάρτητους δημιουργούς, που καλούνται να χρηματοδοτήσουν οι ίδιοι το θέαμα που προσφέρουν στην πόλη. Σχήμα οξύμωρο! Χειροκροτώντας τον πολιτισμό επί σκηνής, στέλνουμε τον λογαριασμό στα παρασκήνια.

Τι διαβάζεις αυτήν την περίοδο;

Αυτή την περίοδο επιστρέφω στην αστυνομική λογοτεχνία, κυρίως στην Αγκάθα Κρίστι. «Μάρτυρας Κατηγορίας», «Και δεν έμεινε κανένας». Με γοητεύει η σχεδόν τίμια σύμβαση του κλασικού αστυνομικού: όσο κι αν περιπλέκεται το έγκλημα, στο τέλος κάποιος μπαίνει στο δωμάτιο και εξηγεί τι ακριβώς συνέβη. Την κοινωνική λογοτεχνία, αντιθέτως, την αντέχω όλο και λιγότερο. Η κοινωνική πραγματικότητα έχει ξεπεράσει προ πολλού τη μυθοπλασία. Παρουσιάζει καλύτερες δυστοπίες, σκοτώνει περισσότερα συναισθήματα και, το χειρότερο, αρνείται πεισματικά να γράψει επίλογο. Τελευταία, μάλιστα, υποψιάζομαι πως η Ελπίδα πεθαίνει πρώτη. Και δεν έμεινε κανένας να καλέσει τον ντετέκτιβ.


Ποιο τραγούδι ακούς στο repeat;

«Δρόμοι παλιοί» του Μίκη Θεοδωράκη, πάνω στην ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη. Δεν ξέρω αν το ακούω στο repeat ή αν, κατά κάποιον τρόπο, το τραγούδι επιμένει να επιστρέφει. Υπάρχει εκείνη η αίσθηση του ανθρώπου που προχωρά «μέσα στη νύχτα χωρίς να γνωρίζει κανέναν» και παρ’ όλα αυτά συνεχίζει να περπατά. Ο Αναγνωστάκης περπατά πλάι στη μοναξιά.


Τι είναι για εσένα η ελευθερία; Αισθάνεσαι ελεύθερος;

Αν ορίσω την ελευθερία, της βάζω σύνορα. Αλίμονο, όμως, αν η ποίηση δεν γεννιόταν σε απόλυτη ελευθερία. Υπό λογοκρισία, υπό όρους, υπό το «τι θα πει ο κόσμος» για την εικόνα του καλλιτέχνη, η τέχνη παύει να είναι ελεύθερη. Και χωρίς ελευθερία, παύει λίγο-λίγο να είναι τέχνη. Η ποίηση προϋποθέτει το παιχνίδι ζωής-θανάτου, ύπαρξης–ανυπαρξίας. Αισθάνομαι ελεύθερος μόνο όσο γράφω Ποίηση. Εκεί μπορώ ακόμη να παραβιάζω τους κανόνες του παιχνιδιού. Φτου και βγαίνω!



Ποιος είναι ο μεγαλύτερός σου φόβος;

Η ακινησία, το βόλεμα, η παύση της αμφισβήτησης, της έκπληξης, της αλλαγής.

Η μεγαλύτερη ήττα μου δεν θα ήταν να γράψω ένα κακό ποίημα.

Θα ήταν να γράφω ξανά και ξανά το ίδιο ποίημα και να πιστεύω ότι είναι καινούριο, επειδή άλλαξα τη γαρνιτούρα.


Ποια ερώτηση θα ήθελες να σου κάνουν πιο συχνά;

«Ποιο ποίημα δεν έχεις καταφέρει να γράψεις ακόμη;». Τα γραμμένα ποιήματα έχουν ήδη περάσει στην άλλη όχθη. Εκδόθηκαν. Εκτέθηκαν. Εκδικάστηκαν. Με ενδιαφέρει το άγραφο. Γιατί συνήθως ρωτάμε έναν ποιητή για όσα έχει ήδη γράψει. Εκείνα, όμως, έχουν τελειώσει κατά κάποιον τρόπο τη δική τους υπόθεση. Υπάρχουν στο χαρτί και μπορούν πλέον να υπερασπιστούν μόνα τους τον εαυτό τους ή να καταδικαστούν από τον αναγνώστη. Πιο πολύ με ενδιαφέρει εκείνο που ακόμη αντιστέκεται. Το ποίημα που υπάρχει ως εικόνα, ως αίσθηση, ίσως ως φόβος, αλλά ακόμη ψάχνει τις λέξεις του. Ίσως, τελικά, αυτό το ποίημα να είναι που με κρατά να γράφω ακόμα.

ΞΕΝΑΓΗΣΗ

Συγκεντρωμένο γκρουπ.

Τουρίστες άγνωστοι μεταξύ αγνώστων

όπως και τα ερείπια που δείχνω.

Σιωπηλοί με εισιτήρια σκιώδη

προορισμός: μια πόλη-φάντασμα.

Περπατάμε σε δρόμους μονόδρομους

οι ταμπέλες μιλούν γλώσσα αφηρημένη.

«Αυτό το μέρος;» ψιθυρίζει ένας.

«Η Αμμόχωστος», απαντώ

μην κοιτάς πολύ

οι αναμνήσεις παίζουν κρυφτό.

Ένας άλλος ζητάει νερό

η δίψα γι’ αλήθεια πίνει τη λογική.

«Πού πάμε;» ρωτάει σαν πένθιμη σημαία.

Φτάνουμε στην πράσινη γραμμή

τα οδοφράγματα ζωγραφισμένα δάκρυα.

«Τι υπάρχει από την άλλη πλευρά;»

Πριν προλάβω να εξηγήσω

ο σκοπός γυρνά.

Το όπλο του στραμμένο προς τα πάνω μας.

«Ώρα να μαζέψουμε το πανό φιλοξενίας».

Ένας τουρίστας διακομίζεται στο νοσοκομείο

υποκύπτοντας στα τραύματά μας.

(Από την ποιητική συλλογή «Κινητό Ταραντούλα», Θράκα, 2026)