Το όνομά της μπορεί να μην είναι τόσο γνωστό όσο το πρόσωπό της. Η Σιμονέτα Βεσπούτσι πέθανε στα 23 της, αλλά η μορφή της έμεινε να ζει για αιώνες μέσα σε μία από τις πιο διάσημες εικόνες της Αναγέννησης: τη Γέννηση της Αφροδίτης του Σάντρο Μποτιτσέλι.

Τώρα, μια νέα επιστημονική μελέτη επιχειρεί να δώσει απάντηση στο μυστήριο του πρόωρου θανάτου της. Ερευνητές υποστηρίζουν ότι η γυναίκα που θεωρείται η μεγάλη μούσα του Μποτιτσέλι μπορεί να πέθανε από επιπλοκές όγκου στην υπόφυση, και όχι από φυματίωση, όπως πίστευαν για χρόνια πολλοί ιστορικοί.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Endocrinology, Diabetes & Metabolism και επανεξετάζει ιστορικά στοιχεία για τις τελευταίες ημέρες της Βεσπούτσι, καθώς και ορισμένα χαρακτηριστικά που εμφανίζονται σε πορτρέτα τα οποία θεωρείται ότι την απεικονίζουν.

Η Σιμονέτα Κατανέο Βεσπούτσι γεννήθηκε στη Γένοβα το 1453 και έγινε γρήγορα μία από τις πιο θαυμαστές γυναίκες της Φλωρεντίας. Ανήκε σε αριστοκρατικό περιβάλλον, παντρεύτηκε τον Μάρκο Βεσπούτσι, μέλος γνωστής οικογένειας τραπεζιτών, και συνδέθηκε με τον κύκλο των Μεδίκων.

Στη Φλωρεντία της εποχής, η ομορφιά της σχεδόν μυθοποιήθηκε. Ο ποιητής Πολιτσιάνο την αποκαλούσε La Sans Par, «η ασύγκριτη», ενώ ο Μποτιτσέλι θεωρείται ότι χρησιμοποίησε τα χαρακτηριστικά της σε περισσότερα από ένα έργα του. Η Γέννηση της Αφροδίτης, που χρονολογείται γύρω στο 1485, ζωγραφίστηκε χρόνια μετά τον θάνατό της, όμως το πρόσωπο της θεάς έχει συνδεθεί σταθερά με τη Σιμονέτα.

Η ίδια πέθανε στη Φλωρεντία το 1476, σε ηλικία μόλις 23 ετών. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, λίγο πριν από τον θάνατό της είχε καταρρεύσει σε χορό. Τις επόμενες ημέρες υπέφερε από έντονους πονοκεφάλους, πυρετό, εμετούς, ρινορραγίες και παραισθήσεις.

Οι γιατροί της εποχής δεν μπορούσαν να εξηγήσουν τι συνέβαινε. Η φυματίωση υπήρξε για χρόνια μία από τις βασικές υποθέσεις. Η νέα μελέτη, όμως, προτείνει μια διαφορετική εξήγηση: ένα αδένωμα στην υπόφυση, δηλαδή έναν όγκο στον αδένα που ρυθμίζει σημαντικές ορμονικές λειτουργίες του σώματος, μπορεί να μεγάλωσε απότομα ή να αιμορράγησε, προκαλώντας μια θανατηφόρα κρίση.

Οι ερευνητές συνδέουν τα συμπτώματα των τελευταίων ημερών της με αυτό που στην ιατρική ονομάζεται αποπληξία όγκου της υπόφυσης. Πρόκειται για επείγουσα κατάσταση, που μπορεί να προκαλέσει ξαφνική επιδείνωση, ισχυρούς πονοκεφάλους, εμετούς, προβλήματα στην όραση και, χωρίς θεραπεία, θάνατο.

Η ομάδα είχε ήδη προτείνει από το 2019 ότι η Σιμονέτα μπορεί να έπασχε από αδένωμα της υπόφυσης. Στη νέα εργασία, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα ιστορικά στοιχεία για την κατάρρευση και τα συμπτώματά της ενισχύουν αυτή την υπόθεση.

Ένα ακόμη στοιχείο που εξετάζουν είναι τα ίδια τα πορτρέτα. Σε έργα που αποδίδονται στον Μποτιτσέλι και θεωρείται ότι απεικονίζουν τη Σιμονέτα, οι ερευνητές εντοπίζουν χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να συνδέονται με ορμονικές διαταραχές. Σε ένα αλληγορικό πορτρέτο, για παράδειγμα, η γυναικεία μορφή εμφανίζεται σαν να έχει γαλακτόρροια, παρότι η Σιμονέτα δεν είχε αποκτήσει παιδιά.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το βλέμμα της Αφροδίτης. Η ελαφρά απόκλιση των ματιών της, που για αιώνες διαβάστηκε ως αισθητικό ή συμβολικό χαρακτηριστικό, μπορεί, σύμφωνα με τους ερευνητές, να σχετίζεται με την πίεση που ασκούσε ο όγκος σε νεύρα που ελέγχουν την κίνηση των ματιών.

Οι επιστήμονες δεν ισχυρίζονται ότι η υπόθεση έχει αποδειχθεί οριστικά. Μιλούν για πιθανή εξήγηση, βασισμένη σε ιστορικά έγγραφα, συμπτώματα και ανάλυση εικαστικών απεικονίσεων. Άλλες θεωρίες, όπως η φυματίωση, η πανώλη ή ακόμη και δηλητηρίαση, έχουν κατά καιρούς προταθεί, χωρίς να υπάρχουν επαρκή στοιχεία.

Η ιστορία της Σιμονέτα έγινε ακόμη πιο μυθική επειδή ο Μποτιτσέλι δεν έπαψε να συνδέεται μαζί της ακόμη και μετά τον θάνατό της. Λέγεται ότι, λίγο πριν πεθάνει το 1510, ζήτησε να ταφεί κοντά της, στην εκκλησία Ognissanti της Φλωρεντίας.

Έτσι, πέντε αιώνες μετά, η Αφροδίτη του Μποτιτσέλι δεν επιστρέφει μόνο ως εικόνα απόλυτης αναγεννησιακής ομορφιάς. Επιστρέφει και ως πρόσωπο με σώμα, ασθένεια, πόνο και έναν θάνατο που η σύγχρονη επιστήμη προσπαθεί τώρα να διαβάσει ξανά.

ΠΗΓΗ