Περίπου ένα νέο ψυχοτρόπο ναρκωτικό εμφανίζεται στην Ευρώπη κάθε εβδομάδα, σύμφωνα με νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για τα Ναρκωτικά (EUDA), η οποία προειδοποιεί για την ταχεία εξάπλωση των συνθετικών οπιοειδών και την αυξανόμενη πολυπλοκότητα της αγοράς των ναρκωτικών ουσιών στην Ευρώπη.

Η Ευρωπαϊκή Έκθεση για τα Ναρκωτικά 2026, που δημοσιεύθηκε στις 9 Ιουνίου, καταγράφει 50 νέες ουσίες που εντοπίστηκαν για πρώτη φορά στην Ευρώπη μέσα στο 2025. Πολλές από αυτές ανήκουν στις κατηγορίες των συνθετικών οπιοειδών και των συνθετικών καθινονών, ουσιών με ισχυρή ψυχοδραστική δράση.

Σήμερα, το ευρωπαϊκό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης παρακολουθεί περισσότερες από 1.000 νέες ψυχοδραστικές ουσίες, μεταξύ των οποίων πάνω από 100 συνθετικά οπιοειδή. Πρόκειται για μια κατηγορία που πριν από μία δεκαετία είχε περιορισμένη παρουσία στην Ευρώπη, αλλά πλέον θεωρείται μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία.

Ορισμένα από τα ναρκωτικά μπορεί να περιέχουν αρκετές χιλιάδες δυνητικά θανατηφόρες δόσεις

Σύμφωνα με την EUDA, ορισμένα από αυτά τα ναρκωτικά είναι τόσο ισχυρά, ώστε ένα μόνο γραμμάριο μπορεί να περιέχει αρκετές χιλιάδες δυνητικά θανατηφόρες δόσεις.

Ιδιαίτερη ανησυχία, σύμφωνα με το Euronews, προκαλεί η εμφάνιση μιας νέας ομάδας ουσιών που είναι γνωστές ως «orphines», μια κατηγορία ημισυνθετικών οπιοειδών που εξαπλώνεται γρήγορα από το 2024. Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί εννέα νέες ουσίες αυτής της υποκατηγορίας, οι οποίες έχουν συνδεθεί με περισσότερους από 30 θανάτους σε ευρωπαϊκές χώρες.

Δύο από αυτές, η κυκλορφίνη (cyclorphine) και η σπειροχλωρφίνη (spirochlorphine), έχουν ήδη βρεθεί σε περισσότερες από δώδεκα χώρες και εξετάζονται με ταχείες διαδικασίες για πιθανή πανευρωπαϊκή ρύθμιση και απαγόρευση.

Η γενική διευθύντρια της EUDA, Λορέιν Νόλαν, εξηγεί ότι η εικόνα γίνεται ολοένα πιο σύνθετη, καθώς η αγορά επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως το οργανωμένο έγκλημα, το μεταναστευτικό και οι γεωπολιτικές εξελίξεις.

Παράλληλα, η Ευρώπη έχει εξελιχθεί σε σημαντικό κέντρο παραγωγής συνθετικών ναρκωτικών. Κάθε χρόνο εντοπίζονται εκατοντάδες παράνομα εργαστήρια, ενώ η τεχνογνωσία και ο εξοπλισμός που χρησιμοποιούνται γίνονται ολοένα πιο εξελιγμένα.

«Η κατάσταση είναι δύσκολη λόγω της ταχύτητας με την οποία εμφανίζονται νέες ουσίες», σημειώνει η Νόλαν. «Κάθε νέα χημική ένωση μπορεί να συνοδεύεται από κινδύνους για την υγεία που δεν έχουν ακόμη μελετηθεί επαρκώς».

Οι κινήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να προλάβει τις εξελίξεις. Από τον Ιούλιο του 2024 η εντολή της EUDA ενισχύθηκε σημαντικά, επιτρέποντας στην υπηρεσία να αντιδρά ταχύτερα στην εμφάνιση νέων ουσιών.

Μεταξύ των νέων εργαλείων που έχουν τεθεί σε λειτουργία περιλαμβάνονται ένα ευρωπαϊκό σύστημα άμεσων προειδοποιήσεων για επαγγελματίες υγείας και αρχές, ειδική μονάδα αξιολόγησης απειλών και ένα δίκτυο εργαστηρίων τοξικολογίας και εγκληματολογικών ερευνών.

Η υπηρεσία αξιολογεί ήδη αρκετές νέες ουσίες που ενδέχεται να τεθούν σύντομα υπό ενιαίο ευρωπαϊκό έλεγχο.Παρά την ανησυχία, τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να βρίσκεται σε καλύτερη θέση σε σχέση με άλλες περιοχές του κόσμου.

Η έκθεση εκτιμά ότι το 2024, 7.600 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην ΕΕ

Η έκθεση εκτιμά ότι το 2024 καταγράφηκαν περίπου 7.600 θάνατοι που σχετίζονται με ναρκωτικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο αριθμός αυτός παραμένει σημαντικά χαμηλότερος από τους περισσότερους από 100.000 θανάτους που καταγράφονται ετησίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η κρίση των οπιοειδών έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις.

Η Νόλαν αποδίδει τη διαφορά στην ευρωπαϊκή προσέγγιση, η οποία συνδυάζει την καταστολή της διακίνησης με πολιτικές θεραπείας και μείωσης της βλάβης.

Περισσότεροι από 500.000 από τους περίπου 800.000 χρήστες οπιοειδών στην Ευρώπη λαμβάνουν σήμερα θεραπεία υποκατάστασης, ενώ η ναλοξόνη, το φάρμακο που μπορεί να αναστρέψει μια υπερδοσολογία, διατίθεται πλέον σε 19 κράτη-μέλη.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών. Προγράμματα ανταλλαγής συριγγών και άλλες υπηρεσίες πρόληψης δεν έχουν αναπτυχθεί στον ίδιο βαθμό παντού, ενώ ορισμένα μέτρα μείωσης της βλάβης προχωρούν με αργούς ρυθμούς.

Η νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Ναρκωτικά 2026-2030, η οποία εγκρίθηκε τον Ιούνιο, βασίζεται σε πέντε άξονες: τη δημόσια υγεία, την ασφάλεια, τη μείωση της βλάβης, τις διεθνείς συνεργασίες και την ετοιμότητα απέναντι στις νέες απειλές.

Στόχος είναι η αντιμετώπιση της αγοράς ναρκωτικών ως ενός σύνθετου φαινομένου, όπου η προσφορά και η ζήτηση αλληλοεπηρεάζονται και δεν μπορούν να εξετάζονται ξεχωριστά.

Παράλληλα, η συνεργασία της EUDA με την Europol και τη Frontex ενισχύεται, καθώς τα δίκτυα διακίνησης ναρκωτικών γίνονται ολοένα πιο οργανωμένα και συνδέονται συχνά με μορφές σοβαρής εγκληματικής βίας.


ΠΗΓΗ