Το How to Feed a Dictator ξεκινά σχεδόν σαν ντοκιμαντέρ γαστρονομίας: λαχανικά που κόβονται προσεκτικά, κρέας που ψήνεται, λίπος που τσιτσιρίζει, πιάτα που στήνονται με ακρίβεια. Μόνο που οι άνθρωποι για τους οποίους μαγειρεύτηκαν αυτά τα φαγητά ήταν ο Πολ Ποτ (Καμπότζη), ο Ιντί Αμίν (Ουγκάντα), ο Σαντάμ Χουσεΐν (Ιράκ), ο Αουγκούστο Πινοσέτ (Χιλή) και ο Κιμ Γιονγκ-ιλ (Βόρεια Κορέα).

Το νέο ντοκιμαντέρ του Άντριου Νιλ δεν είναι ένα φιλμ για το φαγητό, αλλά για την εξουσία όπως εμφανίζεται στο τραπέζι. Πρώην προσωπικοί σεφ δικτατόρων θυμούνται τι μαγείρευαν για ηγέτες που κυβερνούσαν με τρόμο, ενώ γύρω τους οι κοινωνίες πεινούσαν, καταπιέζονταν ή ζούσαν μέσα στον φόβο.

Η ταινία χρησιμοποιεί την αισθητική του food documentary για να την ανατρέψει. Τα φαγητά κινηματογραφούνται με τη γνώριμη, σχεδόν ηδονική ακρίβεια του είδους, αλλά κάθε πιάτο κουβαλάει ένα πολιτικό βάρος: μια χιλιανή χωριάτικη σούπα, ένα ψητό κατσίκι, μια πίτσα για τον Κιμ Γιονγκ-ιλ, ένα γεύμα φτιαγμένο για έναν άνθρωπο που είχε στα χέρια του ζωές και θανάτους.

Ανάμεσα στις πιο σκοτεινές μαρτυρίες βρίσκεται εκείνη του Charles Otonde Odera, ο οποίος λέει ότι κάποτε ετοίμασε για τον Ιντί Αμίν ανθρώπινη καρδιά, χωρίς τότε να ρωτήσει από πού προερχόταν. Η Καμποτζιανή Keo Samoun, που μαγείρευε για τον Πολ Ποτ, εμφανίζεται να κρατά μεγαλύτερη απόσταση από την ευθύνη της, λέγοντας ότι ήταν ακόμη έφηβη όταν στρατολογήθηκε. Άλλοι, όμως, μοιάζουν λιγότερο πρόθυμοι να κοιτάξουν κατάματα το σύστημα που υπηρέτησαν.

Το πιο ενοχλητικό στοιχείο του ντοκιμαντέρ δεν είναι μόνο τι έτρωγαν οι δικτάτορες. Είναι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι που τους υπηρετούσαν μιλούν σήμερα για εκείνη την εγγύτητα. Κάποιοι εμφανίζονται μπερδεμένοι για το πώς βρέθηκαν εκεί, άλλοι σχεδόν υπερήφανοι για το ότι ικανοποιούσαν τα γούστα ισχυρών ανδρών, ακόμη κι όταν οι ίδιοι οι λαοί τους ζούσαν σε συνθήκες ακραίας στέρησης.

Το φιλμ επιμένει σε αυτή την αντίθεση: από τη μία τα προσεκτικά πιάτα, η πολυτέλεια, η προσωπική φροντίδα· από την άλλη, οι κοινωνίες που πεινούσαν ή καταστρέφονταν. Στην περίπτωση του Ιράκ, το ντοκιμαντέρ παραπέμπει στις πιο βίαιες εικόνες στέρησης, ενώ στην περίπτωση της Βόρειας Κορέας η χλιδή της αυλής του Κιμ Γιονγκ-ιλ συγκρούεται με τον λιμό που σημάδεψε τη χώρα.

Στο How to Feed a Dictator, το φαγητό γίνεται τεκμήριο συνενοχής. Όχι επειδή κάθε μάγειρας είναι ίδιος με τον ηγέτη που υπηρετεί, αλλά επειδή η κουζίνα αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο για τα καθεστώτα: την ανάγκη τους να μετατρέπουν ακόμη και την απόλαυση σε προνόμιο εξουσίας.

ΠΗΓΗ: Lifo