Ένα κεφάλι φάλαινας, που εκτιμάται ότι χρονολογείται από την Εποχή του Χαλκού, βρέθηκε θαμμένο σε παραλία στο Islandmagee της Βόρειας Ιρλανδίας. Το εύρημα χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σπάνιο και γεωλόγοι, θαλάσσιοι επιστήμονες και αρχαιολόγοι προσπαθούν τώρα να εξακριβώσουν την ιστορία του.

Το εντόπισε ένας 10χρονος, ο Τζορτζ, ο οποίος έψαχνε για απολιθώματα στην ακτή. Παρατήρησε το πίσω μέρος του κρανίου να εξέχει από το χώμα και κατάλαβε ότι δεν έμοιαζε με συνηθισμένο βράχο. Το απολίθωμα βρισκόταν κρυμμένο στο έδαφος πιθανότατα για χιλιάδες χρόνια. Όταν ανασύρθηκε, αποκαλύφθηκε ότι το τμήμα που δεν είχε δει ο Τζορτζ ήταν το ρύγχος της φάλαινας, μήκους περίπου 30 εκατοστών.

«Ήταν τόσο ωραίο»

Η αρχαιολόγος που συμμετείχε στην ανασκαφή, ανέφερε ότι το εύρημα ήταν εξαιρετικά βαρύ και δύσκολο να μετακινηθεί. Μεταφέρθηκε τελικά σε αποθήκη στο Μπέλφαστ και ενδέχεται να χρειαστεί περίπου μία εβδομάδα καθαρισμού και προετοιμασίας πριν εξεταστεί από ειδικό σε θαλάσσια απολιθώματα.

Η ακριβής ηλικία του δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, όμως εργαλεία από πυριτόλιθο που βρέθηκαν μαζί του δείχνουν ότι μπορεί να είχε θαφτεί στην περιοχή έως και πριν από 3.000 χρόνια.

Για τον Τζορτζ, η εμπειρία ήταν εντυπωσιακή. Είπε ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς έμοιαζε και πώς ακουγόταν το ζώο όταν ζούσε, αλλά τον ενθουσίασε κυρίως το γεγονός ότι ένα τυχαίο εύρημα μπορεί να οδηγήσει σε ολόκληρη επιστημονική έρευνα.

Τι έκανε μια φάλαινα στην Ιρλανδία πριν από 3.000 χρόνια;

Ο γεωλόγος Ίαν Ενλάντερ, από το Irish Whale and Dolphin Group, ήταν ένας από τους πρώτους ειδικούς που εξέτασαν το εύρημα. Φωτογράφισε ένα εξαιρετικά καλά διατηρημένο τμήμα του αφτιού της φάλαινας, το οποίο ενδέχεται να βοηθήσει και στη χρονολόγηση με άνθρακα-14, και έστειλε τις εικόνες στο Natural History Museum.

Οι ειδικοί του μουσείου επιβεβαίωσαν ότι πρόκειται για ράμφοφόρο φάλαινα, πιθανότατα του είδους Cuvier's beaked whale.

Αυτό κάνει το εύρημα ακόμη πιο παράξενο: οι ράμφοφόρες φάλαινες είναι κατά κανόνα είδη ανοιχτής θάλασσας και βαθιών νερών. Όταν πλησιάζουν στις ακτές, συνήθως είναι άρρωστες ή έχουν ήδη πεθάνει.

Και υπάρχει ένα ακόμη μυστήριο: στην περιοχή δεν έχουν καταγραφεί τέτοιες φάλαινες. Πώς λοιπόν κατέληξε εκεί; Ήταν φάλαινα που έφαγαν άνθρωποι της Εποχής του Χαλκού;

Εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας.

Ο Ενλάντερ λέει ότι το γεγονός πως βρέθηκε μόνο το κρανίο, χωρίς κανένα άλλο οστό, δημιουργεί ερωτήματα. Το απολίθωμα μοιάζει σαν να έχει μετακινηθεί ή ακόμη και να έχει θαφτεί σκόπιμα.

Η θεωρία που θα ήθελαν περισσότερο να εξετάσουν οι αρχαιολόγοι είναι αν υπάρχουν πάνω στο κρανίο σημάδια από σφαγή.

Αν βρεθούν τέτοια σημάδια, θα μπορούσε να σημαίνει ότι άνθρωποι της Εποχής του Χαλκού είχαν βρει τη φάλαινα, την είχαν τεμαχίσει και ενδεχομένως είχαν χρησιμοποιήσει το κρέας της ως τροφή — ένα είδος προϊστορικού κυριακάτικου ψητού — πριν αφήσουν ή διατηρήσουν για κάποιον λόγο το κρανίο.

Αυτό, ωστόσο, είναι μόνο υπόθεση προς διερεύνηση. Δεν έχει αποδειχθεί ότι η φάλαινα σκοτώθηκε ή καταναλώθηκε από ανθρώπους της Εποχής του Χαλκού.

Το Natural History Museum συνεχίζει να εξετάζει το εύρημα και οι ειδικοί ελπίζουν ότι θα μπορέσει να αποκαλύψει περισσότερα για το ζώο αλλά και για το πώς βρέθηκε θαμμένο στην ακτή.

Για τον Τζορτζ, το συμπέρασμα είναι απλούστερο: να έχεις τα μάτια σου ανοιχτά. Ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να βρεις

Με πληροφορίες από το BBC