Το ακόλουθο άρθρο συντάχθηκε από μαθητές της ιδιωτικής σχολής Φάλκον, έπειτα από σχετική έρευνα που πραγματοποίησαν για το θέμα στην κλινική Isis.

Συγγραφείς: Kanawade Riddhima Vijay, Shaternik Darya, Kyriacoulli Antriana, Muthukuda Arachchige Alexandros, Yang Dengbao


Πολλοί άνθρωποι ονειρεύονται να αποκτήσουν ένα παιδί και να γίνουν γονείς, αλλά για ορισμένους το όνειρο αυτό παραμένει ανεκπλήρωτο ή καθυστερεί. Παράγοντες όπως η ηλικία και ιατρικές καταστάσεις μπορούν να επηρεάσουν τη γονιμότητα, μειώνοντας τις πιθανότητες φυσικής σύλληψης. Ωστόσο, οι εξελίξεις στη σύγχρονη ιατρική προσφέρουν νέες δυνατότητες. Μία τέτοια διαδικασία που δεν συζητείται συχνά είναι η δωρεά ωαρίων.

Η δωρεά ωαρίων είναι μια διαδικασία κατά την οποία μια γυναίκα (δότρια ωαρίων) δωρίζει τα ωάριά της σε ζευγάρια που δεν μπορούν να συλλάβουν φυσικά. Τα δωρημένα ωάρια μπορούν στη συνέχεια να γονιμοποιηθούν σε εργαστήριο μέσω διαδικασιών όπως IVF (In-Vitro Fertilisation) και ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection) και να μεταφερθούν πίσω στη μήτρα της γυναίκας. Τα ωάρια μπορούν επίσης να καταψυχθούν και να αποθηκευτούν για μελλοντική χρήση.

Οι κλινικές γονιμότητας προσφέρουν ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών για να βοηθήσουν τους ασθενείς σε αυτήν τη διαδικασία και να υποστηρίξουν μια υγιή εγκυμοσύνη. Για παράδειγμα, η κλινική Isis στην Κύπρο διαθέτει εξειδικευμένα εργαστήρια και θεραπείες αναπαραγωγής, συμπεριλαμβανομένων της δωρεάς ωαρίων, της IVF και της ICSI, με ειδικούς που υποστηρίζουν τους ασθενείς σε όλη τη διάρκεια του αναπαραγωγικού τους ταξιδιού.

Η γονιμοποίηση συμβαίνει όταν ένα σπερματοζωάριο ενωθεί με ένα ωάριο. Το ωάριο και το σπερματοζωάριο φέρουν το καθένα το μισό γενετικό υλικό του βρέφους. Σε αυτό το σημείο σχηματίζεται το πρώτο κύτταρο και αρχίζει η εγκυμοσύνη.

Στη γυναίκα, ένα ωάριο απελευθερώνεται αρχικά από την ωοθήκη και στη συνέχεια μετακινείται μέσω ενός μικρού σωλήνα που ονομάζεται σάλπιγγα. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται ωορρηξία. Για να συμβεί η γονιμοποίηση, τα σπερματοζωάρια ταξιδεύουν μέσω του τραχήλου της μήτρας και της μήτρας και προσπαθούν να φτάσουν στο ωάριο. Παρόλο που εκατομμύρια σπερματοζωάρια εισέρχονται στο γυναικείο σώμα, συνήθως μόνο ένα καταφέρνει να γονιμοποιήσει το ωάριο, το οποίο αμέσως μετά εμποδίζει την είσοδο των υπόλοιπων σπερματοζωαρίων.

Μετά τη γονιμοποίηση του ωαρίου, δημιουργείται ένα μοναδικό κύτταρο που ονομάζεται ζυγώτης. Στη συνέχεια, το κύτταρο αυτό αρχίζει να διαιρείται σε περισσότερα κύτταρα και τελικά εμφυτεύεται στο τοίχωμα της μήτρας, όπου ξεκινά η ανάπτυξη του εμβρύου.

Διάφοροι παράγοντες συμβάλλουν στην επιτυχή γονιμοποίηση. Ένας από αυτούς είναι η ύπαρξη υγιών σπερματοζωαρίων και ωαρίων. Ο χρόνος είναι επίσης σημαντικός παράγοντας. Στις γυναίκες, η πιθανότητα εγκυμοσύνης αυξάνεται κατά τη διάρκεια ενός εξαήμερου διαστήματος που ονομάζεται γόνιμο παράθυρο (πέντε ημέρες πριν από την ωορρηξία και η ημέρα της ωορρηξίας). Σε έναν τυπικό εμμηνορροϊκό κύκλο 28 ημερών, η ωορρηξία συμβαίνει συχνά γύρω στη δέκατη τέταρτη ημέρα, αν και αυτό μπορεί να διαφέρει μεταξύ των ατόμων.

Η υπογονιμότητα εμφανίζεται όταν, λόγω ορισμένων παραγόντων, ένα ζευγάρι δεν μπορεί να αποκτήσει παιδί. Υπάρχουν πολλοί λόγοι γι’ αυτό. Στις γυναίκες, ορισμένα αίτια περιλαμβάνουν ασθένειες όπως ο διαβήτης, η κοιλιοκάκη και διαταραχές του θυρεοειδούς. Ένα άλλο ζήτημα είναι η ηλικία. Η γονιμότητα μιας γυναίκας μειώνεται σημαντικά μετά την ηλικία των 35 ετών και οι πιθανότητες φυσικής σύλληψης μειώνονται. Ορισμένες γυναίκες πάσχουν επίσης από πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (POF), η οποία διαταράσσει τον φυσιολογικό εμμηνορροϊκό κύκλο και προκαλεί προβλήματα γονιμότητας.

Στους άνδρες, τα αίτια μπορεί να περιλαμβάνουν λοιμώξεις, προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις στην κοιλιακή χώρα ή επεμβάσεις που σχετίζονται με καρκίνους των όρχεων και του ορθού. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η υγεία και η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων μπορεί να επηρεαστούν αρνητικά.

Τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες, θεραπείες για τον καρκίνο όπως η χημειοθεραπεία, η ακτινοθεραπεία και η ορμονοθεραπεία μπορούν να προκαλέσουν προσωρινή ή μόνιμη υπογονιμότητα. Ο τρόπος ζωής έχει επίσης μεγάλη επίδραση στη γονιμότητα. Ένας υγιεινός τρόπος ζωής, η σωστή διατροφή και η άσκηση από νεαρή ηλικία μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της μελλοντικής γονιμότητας, ώστε να αποφευχθεί η ανάγκη για θεραπείες γονιμότητας, οι οποίες, αν και πολύ επιτυχημένες, δεν εγγυώνται τη γέννηση ζωντανού βρέφους. Η κατανάλωση αλκοόλ και η χρήση ναρκωτικών είναι επιλογές τρόπου ζωής που μπορούν να μειώσουν τη γονιμότητα τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, διάφορες ιατρικές επιλογές μπορούν να βοηθήσουν τα ζευγάρια να αποκτήσουν παιδί παρά την υπογονιμότητα.

Μία από τις πιο κοινές επιλογές είναι η IVF (In-Vitro Fertilisation). Στην IVF, η γυναίκα λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή γονιμότητας για να βοηθήσει τις ωοθήκες να παράγουν περισσότερα ωάρια. Αυτά τα ωάρια αφαιρούνται και γονιμοποιούνται με σπερματοζωάρια σε εργαστήριο. Μετά τον σχηματισμό εμβρύου από τον ζυγώτη, το έμβρυο τοποθετείται ξανά στη μήτρα της γυναίκας. Στην IVF, τόσο το ωάριο όσο και το σπερματοζωάριο μπορούν να προέρχονται από δότες.

Μια άλλη τεχνική που χρησιμοποιείται είναι η ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection), η οποία περιλαμβάνει την έγχυση ενός υγιούς σπερματοζωαρίου απευθείας σε ένα ώριμο ωάριο για την επίτευξη γονιμοποίησης. Η ICSI χρησιμοποιείται συχνά όταν το σπερματοζωάριο δεν μπορεί να γονιμοποιήσει το ωάριο φυσικά.

Τέλος, η δωρεά ωαρίων είναι μια επιλογή που μπορεί να εξεταστεί ως τρόπος απόκτησης παιδιού.

Η δωρεά ωαρίων είναι σημαντική επειδή προσφέρει ελπίδα σε ζευγάρια που αντιμετωπίζουν προβλήματα γονιμότητας. Μέσω της δωρεάς ωαρίων, οι πιθανότητες επιτυχούς εγκυμοσύνης και υγιούς παιδιού μπορούν να αυξηθούν σημαντικά για ζευγάρια που δεν μπορούν να συλλάβουν φυσικά. Δεδομένου ότι οι δότριες ωαρίων είναι συνήθως νέες και υγιείς και ελέγχονται για διάφορες ασθένειες και γενετικές καταστάσεις, ο κίνδυνος πρόωρων γεννήσεων ή αποβολών μπορεί επίσης να μειωθεί, προσφέροντας μια πιο ασφαλή και σχετικά επιτυχημένη οδό προς την υγιή κυοφορία.

Ωστόσο, η δωρεά ωαρίων είναι πιο σπάνια από τη δωρεά σπέρματος, επειδή έχει μεγαλύτερη επίδραση στο σώμα της δότριας. Η διαδικασία είναι πιο σύνθετη και περιλαμβάνει τη λήψη φαρμάκων για τη διέγερση των ωοθηκών, ώστε να ωριμάσουν πολλαπλά ωάρια μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια πραγματοποιείται μια μικρή χειρουργική επέμβαση για τη συλλογή των ωαρίων. Αυτή η διαδικασία μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μια κατάσταση που ονομάζεται ovarian hyper stimulation syndrome (OHSS). Αντίθετα, η δωρεά σπέρματος δεν ενέχει τέτοιους ιατρικούς κινδύνους και είναι μια πιο γρήγορη διαδικασία.

Αυτοί οι παράγοντες, μεταξύ άλλων, καθιστούν τη δωρεά ωαρίων πιο σπάνια από τη δωρεά σπέρματος.

Το πρώτο βήμα που πρέπει να κάνει μια γυναίκα για να γίνει δότρια ωαρίων είναι να υποβάλει αίτηση σε μια κλινική γονιμότητας. Συλλέγονται πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο ζωής της, την υγεία και το οικογενειακό της ιστορικό. Αυτό βοηθά τους επαγγελματίες υγείας να καθορίσουν εάν η υποψήφια είναι κατάλληλη για δωρεά. Στη συνέχεια, η γυναίκα υποβάλλεται σε διάφορες εξετάσεις, συμπεριλαμβανομένων γενετικών και αιματολογικών εξετάσεων, για τον εντοπισμό πιθανών ασθενειών ή γενετικών καταστάσεων.

Εάν κριθεί κατάλληλη, προγραμματίζεται ένα ραντεβού με σύμβουλο, όπου εξηγούνται η διαδικασία, οι προσδοκίες και οι πιθανοί κίνδυνοι και λαμβάνεται ενημερωμένη συγκατάθεση. Στη συνέχεια, η δότρια λαμβάνει ενέσεις και φαρμακευτική αγωγή για τη διέγερση των ωοθηκών και την παραγωγή ώριμων ωαρίων. Η πρόοδός της παρακολουθείται τακτικά μέσω εξετάσεων αίματος και απεικονιστικών ελέγχων. Όταν ωριμάσει επαρκής αριθμός ωαρίων, πραγματοποιείται μια σύντομη επέμβαση για τη συλλογή τους, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιούνται από ζευγάρια που δεν μπορούν να συλλάβουν φυσικά.

Στην Κύπρο, η κλινική Isis προσφέρει υπηρεσίες IVF, ICSI και δωρεάς ωαρίων στους ασθενείς. Η κλινική διαθέτει ανεξάρτητα εργαστήρια και προηγμένο τεχνολογικό εξοπλισμό, επιδεικνύοντας υψηλό επίπεδο ιατρικής εξειδίκευσης. Τα εργαστήριά της πραγματοποιούν διαδικασίες IVF και ICSI και επίσης αποθηκεύουν ωάρια, τόσο γονιμοποιημένα όσο και μη γονιμοποιημένα, υπό προσεκτικά ελεγχόμενες συνθήκες.

Η κλινική προσφέρει επίσης υπηρεσίες που συμβάλλουν σε μια υγιή και άνετη εγκυμοσύνη, όπως προγεννητική φροντίδα, χώρους ανάρρωσης και βρεφονηπιακούς σταθμούς για την υποστήριξη τόσο της μητέρας όσο και του νεογνού μετά τον τοκετό. Το προσωπικό είναι υψηλά καταρτισμένο στους αντίστοιχους τομείς του, και η διοίκηση είναι οργανωμένη και συντονισμένη ώστε να υποστηρίζει τους ασθενείς καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας τους.

Η ευαισθητοποίηση σχετικά με την υπογονιμότητα και την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή μπορεί να συμβάλει στη μείωση των παρερμηνειών και της λανθασμένης πληροφόρησης γύρω από αυτό το θέμα. Όταν οι άνθρωποι είναι καλύτερα ενημερωμένοι για τη δωρεά ωαρίων, τα ζευγάρια μπορούν να εξερευνήσουν αυτή την επιλογή με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και ασφάλεια. Η αυξημένη ενημέρωση μπορεί επίσης να ενθαρρύνει περισσότερες γυναίκες να γίνουν δότριες ωαρίων, βοηθώντας περισσότερες οικογένειες να πραγματοποιήσουν το όνειρό τους να γίνουν γονείς.

Η δωρεά ωαρίων αποτελεί μια σημαντική πρόοδο στην αναπαραγωγική ιατρική, αντιμετωπίζοντας προκλήσεις όπως η υπογονιμότητα, η οποία, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, επηρεάζει περίπου 1 στα 6 ζευγάρια παγκοσμίως. Η ευαισθητοποίηση σχετικά με αυτήν την επιλογή μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στο να βοηθήσει άτομα και ζευγάρια με προβλήματα γονιμότητας για να βιώσουν τη χαρά της ανατροφής ενός παιδιού.

Παραπομπές

Mayo Clinic Staff. (2023, September 13). Infertility – Diagnosis and treatment. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/infertility/diagnosis-treatment/drc-20354322

Mayo Clinic. (2022, December 28). Male infertility – Symptoms and causes. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/male-infertility/symptoms-causes/syc-20374773

National Health Service. (n.d.). In vitro fertilisation (IVF). NHS.

https://www.nhs.uk/conditions/ivf/

The Editors of Encyclopaedia Britannica.(2025). In vitro fertilization. Encyclopaedia Britannica.

https://www.britannica.com/science/in-vitro-fertilization