Ένα ντόντο, ένα ψάρι μουμιοποιημένο μέσα σε μαργαριτάρι, ένα κρανίο δράκου του Κομόντο που συνδέεται με την ιστορία του «King Kong», μια πεταλούδα με αρσενικά και θηλυκά χαρακτηριστικά και ένα σπάνιο δείγμα κρυσταλλικού χρυσού είναι ανάμεσα στους θησαυρούς που παρουσιάζει η νέα έκθεση του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Χάρβαρντ.

Πρόκειται για αντικείμενα που ανήκουν στις τεράστιες επιστημονικές συλλογές του μουσείου και, μαζί με πολλά ακόμη σπάνια και εντυπωσιακά δείγματα, παρουσιάζονται τώρα στο κοινό μέσα από την έκθεση «Collecting Wonders: Tomorrow’s Discoveries». Το μουσείο διαθέτει περισσότερα από 26 εκατομμύρια αντικείμενα, ενώ μόνο ένα μικρό μέρος τους βρίσκεται κάθε φορά σε δημόσια θέα.

Από είδη που έχουν εξαφανιστεί από τη Γη μέχρι παράξενα φυσικά φαινόμενα και δείγματα που συνδέονται με σημαντικές στιγμές της επιστήμης και της ποπ κουλτούρας, η έκθεση ανοίγει ένα παράθυρο σε έναν κόσμο που συνήθως παραμένει κρυμμένος πίσω από τις πόρτες των συλλογών του Harvard. Ανάμεσα στα εκθέματα υπάρχουν ορισμένα που δεν έχουν παρουσιαστεί ξανά στο κοινό, αλλά και αντικείμενα που βρίσκονται εδώ και δεκαετίες στις συλλογές του μουσείου.

Αρκετά από τα δείγματα της έκθεσης προέρχονται από είδη που δεν συναντώνται πλέον στη φύση.

Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι το ντόντο, το πτηνό χωρίς δυνατότητα πτήσης που ζούσε στον Μαυρίκιο και η τελευταία ευρέως αποδεκτή παρατήρησή του χρονολογείται στο 1662. Το ντόντο εξαφανίστηκε εξαιτίας του κυνηγιού, των ξενικών ειδών και της απώλειας του φυσικού του περιβάλλοντος.

Στην έκθεση οι επισκέπτες μπορούν να δουν έναν πλήρη αρθρωμένο σκελετό του. Την τελευταία φορά που το ντόντο του Χάρβαρντ είχε παρουσιαστεί, σχεδόν 20 χρόνια πριν, συνοδευόταν από αναπαράσταση με φτερά, ράμφος και πόδια.

Στην ίδια ενότητα βρίσκεται και ένας εξαφανισμένος χρυσός φρύνος, ο οποίος ζούσε στο Monteverde Cloud Forest Preserve της Κόστα Ρίκα. Το είδος ανακαλύφθηκε το 1964 και κηρύχθηκε εξαφανισμένο το 2004.

Τα δείγματα αυτά λειτουργούν ως στιγμιότυπα ενός είδους και του περιβάλλοντος στο οποίο ζούσε. Μπορούν επίσης να βοηθήσουν τους επιστήμονες να μελετήσουν πώς άλλαξε η γενετική ενός είδους με την πάροδο του χρόνου.

Ανάμεσα στα εκθέματα υπάρχει ακόμη ένα απολίθωμα φτέρης ηλικίας περίπου 300 εκατομμυρίων ετών. Οι προϊστορικές φτέρες και άλλα φυτά, καθώς θάβονταν κάτω από διαδοχικά στρώματα φυτικής ύλης, μετατρέπονταν σταδιακά σε άνθρακα, ο οποίος αργότερα τροφοδότησε τη Βιομηχανική Επανάσταση.

Το κρανίο που συνδέεται με τον Κινγκ Κονγκ

Μερικά από τα αντικείμενα που παρουσιάζονται είναι ακόμη πιο ασυνήθιστα. Ανάμεσά τους βρίσκεται ένα κρανίο δράκου του Κομόντο που, σύμφωνα με τους επιμελητές της έκθεσης, προέρχεται από την αποστολή που ενέπνευσε την ιστορία του Κινγκ Κονγκ.

Στην ταινία του 1933, συλλέκτες ταξιδεύουν σε ένα απομακρυσμένο νησί για να παγιδεύσουν ένα «τέρας». Σύμφωνα με τους επιμελητές, ο σεναριογράφος είχε εμπνευστεί από μια πραγματική αποστολή στο νησί Κομόντο το 1926, η οποία επέστρεψε με δείγματα δράκων του Κομόντο, μεταξύ των οποίων και δείγματα που κατέληξαν στο Χάρβαρντ.

Ένα ακόμη εντυπωσιακό έκθεμα είναι ένα στρείδι του περίπου 1856, στο εσωτερικό του οποίου έχει μουμιοποιηθεί ένα pearlfish, ένα μικρό ψάρι που είναι γνωστό ότι κρύβεται μέσα στα μαλάκια για προστασία. Το ψάρι βρίσκεται εγκλωβισμένο μέσα στα στρώματα του μαργαριταριού, δημιουργώντας κάτι που μοιάζει με ένα μακάβριο μαργαριτάρι σε σχήμα ψαριού.

Η πεταλούδα με δύο φύλα

Μια μπλε πεταλούδα μπορεί αρχικά να φαίνεται απλώς εντυπωσιακή. Κρύβει όμως ένα εξαιρετικά σπάνιο βιολογικό φαινόμενο. Το συγκεκριμένο δείγμα παρουσιάζει αμφίπλευρο γυνανδρομορφισμό, δηλαδή διαθέτει ταυτόχρονα αρσενικά και θηλυκά χαρακτηριστικά. Το ένα φτερό έχει τα χαρακτηριστικά του αρσενικού, ενώ το άλλο εκείνα του θηλυκού.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο του μουσείου, το φαινόμενο εμφανίζεται περίπου σε μία στις 10.000 πεταλούδες.

Η φυσική ομορφιά των ορυκτών

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης εντυπωσιακά δείγματα από τον κόσμο των ορυκτών, με πολύτιμους λίθους και κρυστάλλους να βρίσκονται πίσω από τις προθήκες δίπλα σε απολιθώματα που είναι τόσο λεία ώστε μοιάζουν σχεδόν με γρανίτη.

Ένα κομμάτι ακατέργαστου κρυσταλλικού χρυσού μοιάζει περισσότερο με μεταλλικό κοράλλι παρά με χρυσό. Το συγκεκριμένο σχήμα δημιουργείται όταν ο χρυσός αναπτύσσεται πολύ γρήγορα και θεωρείται εξαιρετικά σπάνιο, καθώς αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 1% του χρυσού που βρίσκεται παγκοσμίως.

Σε άλλη προθήκη παρουσιάζονται δίπλα δίπλα ένα ακατέργαστο ρουμπίνι, ένα κομμένο ρουμπίνι και ένα συνθετικό ρουμπίνι, δείχνοντας τη σχέση ανάμεσα στην επιστήμη, την ανθρώπινη τεχνολογία και την αισθητική.

Ένα ακόμη εντυπωσιακό απολίθωμα αποτελείται από κεφαλόποδα που ζούσαν σε ρηχή θάλασσα πριν από περίπου 370 εκατομμύρια χρόνια. Τα απολιθώματα, που προέρχονται από τα Όρη του Άτλαντα στο Μαρόκο, σχηματίζουν περίπλοκα σχέδια μέσα στον βράχο.

Σκαθάρια που έγιναν παγιέτες

Σε μια άλλη προθήκη τραβούν την προσοχή τα διατηρημένα σκαθάρια και ρυγχοφόρα με τα έντονα μεταλλικά χρώματα και τα διαφορετικά σχέδια. Η λάμψη τους οφείλεται στη δομή των κρυσταλλικών φολίδων του εξωσκελετού τους. Στα μέσα του 19ου αιώνα, γυναίκες της υψηλής κοινωνίας χρησιμοποιούσαν τέτοια έντομα στα ρούχα τους σαν φυσικές παγιέτες.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης έναν διατηρημένο κοκκοφοίνικα-κάβουρα, το μεγαλύτερο χερσαίο αρθρόποδο. Τα καβούρια αυτά μπορούν να ζήσουν έως και 60 χρόνια, σκαρφαλώνουν σε φοίνικες και, σε αντίθεση με άλλα είδη ερημίτη, δεν κουβαλούν το κέλυφός τους αλλά αναπτύσσουν έναν σκληρό εξωσκελετό.

Στο πίσω μέρος της έκθεσης βρίσκεται και μια πλήρως αρθρωμένη πολική αρκούδα, η οποία ανήκει στη συλλογή του μουσείου τουλάχιστον από το 1878.

Το δείγμα εξακολουθεί μάλιστα να χρησιμοποιείται για επιστημονική έρευνα. Δείγματα δέρματος παρέχουν DNA που βοηθά τους επιστήμονες να μελετήσουν τη γενετική ποικιλότητα των πληθυσμών, ενώ σταθερά ισότοπα από το τρίχωμα μπορούν να αποκαλύψουν πληροφορίες για τις οικολογικές συνθήκες που επικρατούσαν κατά τη διάρκεια της ζωής της.

Η έκθεση «Collecting Wonders: Tomorrow’s Discoveries» λειτουργεί καθημερινά από τις 9 το πρωί έως τις 5 το απόγευμα και θα παραμείνει ανοιχτή μέχρι τον Απρίλιο.


Με πληροφορίες από το The Harvard Gazette
Κεντρική εικόνα: Stephanie Mitchell/Harvard Staff Photographer